Het geheugen van de vakbeweging

Tijdbalk

Canon van de Nederlandse vakbeweging

Omslag Dit zijn mijn beren
Omslag Dit zijn mijn beren

In vergelijking met andere landen is de Nederlandse arbeider zich laat gaan organiseren. De belangrijkste verklaring daarvoor is de late opkomst van de industrialisatie. Dat wil niet zeggen dat er daarvoor geen beweging onder arbeiders was. De historicus Sjaak van der Velden heeft een database van alle stakingen in Nederland ontwikkeld, waarvan die onder vollers in de Leidse textielindustrie in 1372 de eerste is. Later is er veel gestaakt bij de aanleg van de grote infrastructurele werken, zoals inpolderingen en kanalen. Daarbij konden zich stevige conflicten voor doen. Een bekend voorbeeld daarvan is de staking bij de aanleg van het Noordhollandskanaal, waarbij een aannemer door de stakers om het leven wordt gebracht, nadat hijzelf eerst twee polderwerkers had neergeschoten.

Met de opkomst van de industrialisatie komt ook de organisatie onder arbeiders, te beginnen onder typografen en diamantbewerkers. Geleidelijk beweegt de lijn zich dan in de richting van de vakbeweging in de overlegeconomie, zoals we die hedentendage kennen. Stakingen zijn daarmee niet tot het verleden gaan behoren. maar komen beduidend minder voor. Niet alleen minder dan vroeger, maar ook minder in vergelijking met de ons omringende landen nu.

In deze tijdbalk worden beknopt enkele kenmerkende gebeurtenissen uit de geschiedenis van de vakbeweging beschreven. Met elkaar vormen zij de Canon van de Nederlandse vakbeweging.