Het geheugen van de vakbeweging

Limburg

Het gouden boek der KAB in Limburg
Vijftig jaar arbeidersbeweging in Limburg

Auteur: Jac. Jacobs M.S.C.
Trefwoorden: De Limburgse R.K. Volksbond, Henri Hermans, A.H. Vliegen; Credo Pugno, Mgr. Dr. H.A. Poels, de Limburgse Werkliedenbond, de vakorganisatie in Limburg, de arbeidersjeugd, de arbeidersvrouwen, de voorzitters, aalmoezeniers van Sociale Werken, de sociale studieweken van Rolduc, vorming en propaganda, studiekringen, kroniek van de sociale instellingen, tegen nationaal socialisme en fascisme, de strijd tegen de werkloosheid, herstel en vernieuwing.

Bijzonderheden:Jubileumboek (1900 – 1950)
Aantal pag. 311
Illustraties: Foto’s
Uitgave:KAB Limburg1951

Groeiend tot volwassenheid

Beknopt overzicht van de geschiedenis der Katholiek Arbeidersbeweging in Limburg vanaf de bevrijding tot het diamanten jubileumjaar.

Auteur:Jac. Jacobs M.S.C.
Trefwoorden: KAB, KAV, KAJ,VKAJ, Vorming en ontwikkeling, Dr. Poelsoord, vakantieoord Groenewoud, Ons Gezinszorgfonds, Dienst hulpverlening, Lourdes Ziekenfonds, Priester Studiefonds, Katholieke Limburgse Emigratiestichting, Culturele Dienst, Bureaus voor Rechtsbijstand, Centraal Ziekenfonds, Onderlinge Verzekeringsmaatschappij, Stichting Eigen Huis,

Bijzonderheden: Jubileumboek van bevrijding tot diamanten jubileum (1944 – 1960)
Aantal pagina’s: 231
Illustraties: Foto’s
Uitgave: KAB Limburg 1961

60 Jaar Vakbond ABW

Bij gelegenheid van het 60-jarig bestaan van  de regionale vakbond ABW verscheen ‘Een impressie van 60 jaar vechten voor rechten’. In deze impressie wordt kort de geschiedenis van de bond beschreven en komen een groot aantal personen aan het woord die de bond in deze periode mee gestalte hebben gegeven.

Auteurs:Anita Keijdene, Indra Kandhai, Okke Verstrenge

Aantal pag. 84
Illustraties: Foto’s
Uitgave: Vakbond ABW 2004
ISBN: 90-9018443-0

Poels

In 1955 verscheen de biografie over Mgr. Dr. Henri Poels, van de hand van pater J. Colsen C.M. Het boek beschrijft het leven van de priester Henri Poels (Venray 1868). Poels de wetenschapper (professor in Antwerpen en Washington)  en Poels  de hoofdaalmoezenier van Sociale Werken die tussen 1910 en 1939 richting gaf aan de katholieke stands- en vakorganisaties in Limburg. Poels heeft er sterk voor geijverd om de Limburgse samenleving , die steeds meer een industrieel karakter kreeg, te doordringen van een katholieke geest. De wereld van de arbeid stond daarbij voor hem centraal. Van clericalisme moest Poels overigens weinig hebben; door middel van de standsorganisaties wilde hij juist de leken activeren tot apostolaat in de moderne samenleving. In die zin was hij een voorloper van de idee van het ‘volk Gods onderweg’ die in de jaren zestig opgang maakte. Poels overleed in september 1948.

Midden in Limburg

In ‘Midden in Limburg’ komen in vogelvlucht velerlei aspecten van een eeuw werk van de aalmoezeniers van Sociale Werken in Limburg aan de orde. Het was dr. Poels die als een echter ‘sociale pionier’ vorm en inhoud heeft gegeven aan deze functie. De aalmoezeniers hebben decennia lang een actieve rol gespeeld in de katholieke sociale organisaties, met name binnen de arbeidersbeweging. De geschiedenis van het instituut van de aalmoezeniers van sociale werken is wezenlijk verbonden met de geschiedenis van het georganiseerde katholicisme in Limburg, met de processen van verzuiling en ontzuiling.

Aantal pag. 112
Auteurs. Jan Roes, directeur van het KDC in Nijmegen en Jos Schreurs, hoofdaalmoezenier van Sociale Werken
Uitgave: Dienst Kerk en Samenleving in het bisdom Roermond
Prijs. € 15,00
ISBN. 90 16372

Frans Vroemen, 25 jaar op het snijvlak van Kerk en Samenleving

Bij gelegenheid van het 25 jarig jubileum van Frans Vroemen als aalmoezenier van Sociale Werken in 1998, werd een symposium georganiseerd, waarop de rol van de aalmoezeniers centraal stond. Belangrijkste sprekers waren toenmalig FNV voorzitter Lodewijk de Waal en de ex secretaris-generaalhans van Munster van de Nederlandse Bisschoppenconferentie Deze beide inleidingen vormen het hart van dit boekje met daarnaast een aantal toespraken van personen actief op het ‘Limburgs maatschappelijk middenveld.

Aantal pag. 77
Illustraties: Foto’s

De geschiedenis van de Oranje-Nassau Mijnen

De eerste volledige geschiedenis van een Limburgse mijnonderneming. De periode 1893-1974 valt bovendien van begin tot eind samen met de periode van de ‘moderne’ steenkolenmijnbouw in Nederland. Het boek geeft daarnaast inzicht in het steenkool- en energiebeleid van de Nederlandse overheid, de internationale verwevenheid van de Limburgse mijnindustrie, de economische en maatschappelijke ontwikkeling van Zuid-Limburg, en vele andere onderwerpen. Ruim 250 afbeeldingen. Bij het boek verschijnt een dvd met filmbeelden en herinneringen aan het mijnverleden.
Dr. J.M. Peet en dr. W.J.M.J. Rutten, Oranje-Nassau Mijnen.
Een pionier in de Nederlandse steenkolenmijnbouw, 1893-1974.
Amsterdam (Oranje-Nassau Groep) en Zwolle (Waanders Uitgevers) 2009.
496 pagina’s, ISBN 978 90 400 8572 7.
€ 39,95 (per 15 augustus 2009 € 49,95).

Het gezicht van de vakbeweging – Zuid Limburg deel I –

Het boek legt een stuk van de regionale vakbondsgeschiedenis vast door het portretteren van mensen die in de praktijk het draagvlak vormden van de beweging in de regio. In dit geval Zuid Limbrug. Van deze vakbondsmannen en –vrouwen is geprobeerd vooral een persoonlijk portret te maken. Wie waren deze mensen die zich zo sterk gemaakt hebben voor het vakbewegingswerk. Waarom deden ze dat, waar kwamen ze vandaan, wat hebben ze bereikt. Aandacht kortom voor de menselijke maat: een galerij van uiteenlopende geschiedenissen.  Aan de (43) portretten gaat een inleiding vooraf die een beeld schetst van Zuid Limburg na de aankondiging van de Mijnsluiting op 17 december door de Minister van Economische Zaken Joop den Uyl.

Aantal pag. 181
Auteur: Mat Janssen, oud secretaris FNV Limburg
Illustratie: Foto’s
Uitgave: VHV 2008
Prijs: € 7,50 (ex. verzendkosten) en is te bestellen via: janssen.mat@home.nl
ISBN: 978-90-71562-05-01

Het gezicht van de vakbeweging – Zuid Limburg deel II –

Dit deel 2 begint met een beknopte inleiding over de regionale ontwikkeling van de arbeidersbeweging. In deze ontwikkeling passen van meet af aan de verhalen van de mensen die een bijdrage leverden aan deze ontwikkeling. Mensen die een ‘gezicht’ gaven aan die lokale en regionale vakbeweging. In dit vervolg worden 44 zeer uiteenlopende portretten  ‘geschilderd’. Een grote verscheidenheid aan achtergronden, karakters en deskundigheden passeren de revue. In al die verscheidenheid komen telkens weer dezelfde waarden bovendrijven. Inzet voor de ander, bouwen aan een samenleving waarin mensen volop kansen krijgen hun talenten te ontwikkelen. Een samenleving waarin begrippen a;s gelijkwaardigheid, solidariteit, vrijheid en rechtvaardigheid er écht toe doen!

Aantal pag. 144
Auteur: Mat Janssen, oud secretaris FNV Limburg
Illustratie: Foto’s en mooie vaandels in kleur
Uitgave: VHV 2010
Prijs: € 7,50 (ex, verzendkosten) en is te bestellen via: janssen.mat@home.nl
ISBN: 978-90-71562-07-05

Mijnwerkers in Limburg

Een sociale geschiedenis
Het is tegenwoordig nauwelijks meer voor te stellen dat Nederland gedurende een groot deel van de twintigste eeuw voor zijn energievoorziening in hoge mate afhankelijk was van Limburgse steenkool. Pas in de jaren 1970 kwam hieraan een einde en moesten de tienduizenden mijnwerkers omzien naar ander werk. Nu, bijna veertig jaar na de sluiting van de mijnen is in Limburg het besef gegroeid dat de mijnbouw en de mijnwerkers van groot belang zijn geweest voor de identiteit van de streek rondom Heerlen, Geleen en Kerkrade. ‘Mijnwerkers in Limburg’ wil niet alleen de herinnering aan de Limburgse mijnwerkers levend houden, maar ook op wetenschappelijk verantwoorde wijze inzicht verschaffen in de aard van hun werk, de sociale verhoudingen en de cultuur in de nu verdwenen samenleving rondom de mijnen. Daarbij staan de koempels centraal. Hun lotgevallen vormen het vertrekpunt voor deze boeiende geschiedenis.

Met bijdragen van: Serge Langeweg, Eric Nijhof, Jan Peet, Willebrord Rutten en Ad Knotter.

De prijs van dit standaardwerk – verschenen op 30 november 2012 – bedraagt € 39,95 (ex. verzendkosten) en is te bestellen via: info@dekoempelverhaalt.nl

Zie ook Arbeidsmobiliteit en ontwikkeling van de vakbeweging rondom het Drielandenpunt

In en onder het dorp

Mijnwerkersleven in Limburg
De Kerkraadse schrijver en hoogleraar Wiel Kusters groeide op als zoon en kleinzoon van mijnwerkers. In Spekhozerheide, het dorp van zijn jeugd, leefden en stierven de mensen van de mijn. Hoog boven de daken van huizen en winkels en van café ‘D’r Jemuutlieje Ek’ torende de steenberg van de Willem-Sophia. Levensgroot aanwezig, hoewel voor het grootste gedeelte verborgen. Vanuit zijn eigen perspectief, maar gevoed door een grote historische kennis, vertelt Wiel Kusters op meeslepende wijze het verhaal van de Limburgse mijnwerkers en hun families – zijn familie. Een verhaal waarin al die mannen worden omarmd die het dagelijks brood verdienden met harde ondergrondse arbeid in stof, benauwenis, lawaai en stank. En die met hun werk een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de Nederlandse economie en de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. In en onder het dorp is een even ontroerend en persoonlijk verhaal, waarin dichter, geleerde en mijnwerkerszoon elkaar de pen reiken.

De prijs van dit boek – verschenen op 30 november 2012 – bedraagt € 19,95 (ex. verzendkosten) en is te bestellen via: info@dekoempelverhaalt.nl 

De mijnen gingen open; de mijnen gingen dicht

De opkomst van de mijnindustrie in Limburg ging samen met grote veranderingen in de leef- en werkpatronen. Een dorpsachtige samenleving werd overspoeld door buitenlandse arbeiders, boerenknechten werden ‘koempels en het gezinsleven veranderde drastisch door de ingevoerde ploegenarbeid. Bij de teloorgang van de mijnindustrie, in gang gezet met de Mijnnota van Den Uyl in 1965 gingen ruim 50.000 directe en vele duizenden arbeidsplaatsen bij toeleverings verloren. In dit boek verhaalt de auteur  over de opbouw, de glorie en de afbraak van deze industrie, die het verleden en de toekomst van  zovele Limburgers bepaalden. Vooral van de duizenden koempels en hun gezinnen. Wie waren die koempels? Wat dachten en deden ze? Wie bepaalde hun leven? Waarom moesten ze verdwijnen? En wie besliste dat? Een boek vol nostalgie en keiharde feiten.

 Aantal pag. 192
Auteur: Bert Breij
Grafische verzorging. Peter Koch
Illustraties: Foto’s en grafieken
Uitgave: Een Anthos/Kosmos-boek 1981
ISBN. 90 6074 524 8

Perspectief voor Limburg

De sluiting van de mijnindustrie in Zuid Limburg (1965-1975) was een ingreep in de sociaaleconomische ordening van een provincie zoals niet eerder op deze schaal in Nederland was voorgekomen. Het daarop volgend e herstructureringsproces verliep in de eerste fase nogal met horten en stoten. De daarop volgende fase van geïntensiveerd beleid (1978-1990) ook wel aangeduid als de periode van het PNL-beleid is uitvoerig in dit boek beschreven. Verloop en achtergronden van deze periode in de sociaaleconomische geschiedenis van Limburg worden besproken. De rol van de diverse partijen in dit proces – overheid; werkgevers en werknemers – komen aan de orde. Het is een verhaal geworden van mensen die onderling botsten, elkaar vonden, samen streden voor een nieuwe toekomst van Limburg. Mensen die zich lieten kennen als visionairs of als wankelmoedigen, als durvers of als volgers. Het is het verhaal geworden over de creativiteit en de inzet van mensen die op politiek, bestuurlijk en maatschappelijk terrein vanuit hun verantwoordelijkheid handelden, meestal als mede- en soms ook als tegenstanders.
Aantal pag. 274
Auteur: Jan Derix
Illustratie: Foto’s
Uitgave: Begeleidingscommissie Perspectievennota Zuid Limburg
ISBN: 90-70052-84-9

‘Onze mijnwerkers’

‘Onze mijnwerkers’ is een Oral History Project: een voor historici geëigende methode om – middels mondelinge overlevering – delen van de geschiedenis naar boven te halen. In dit project vertellen 56 ondergrondse en bovengrondse mijnwerkers gedetailleerd wat ze weten over het leven ‘in de koel’. Ze komen allemaal aan het woord: de mijningenieur en de houwer; de sleper en de mijnmeter; de personeelsman en de seingever; de bedrijfspsychloog en de rangeerder; de ploegbaas en de bankwerker. Niet alleen mijnpersoneel komt aan het woord in dit historische document. Ook bijv. Jos Schreurs en Frans Vroemen die als aalmoezeniers van Sociale Werken vanuit hun werk nauw betrokken waren bij de mijnsluitingen; vakbondsbestuurder Jo Bal en de Heerlense longarts Frans Maessen. In deze 150 uur aan internetfragmenten krijgt de mijn – ook voor de buitenstaander – een gezicht.

Een productie van documentairemaker Eugène van den Bosch en filmmaker Joost Verheij. De opnames vonden plaats in 2007.
Op
www.onzemijnwerkers.nl zijn alle 1070 fragmenten te raadplegen. Daarop zijn ook alle namen en gegevens van de geïnterviewden te zien.

Het tekort. Studies over de arbeidsmarkt voor mijnwerkers in het Luikse kolenbekken

Het centrale thema van dit boek van Leen Roels is het structurele tekort aan mijnwerkers in de Luikse kolenindustrie. In de meeste mijnbekkens in West-Europa was het moeilijk voldoende arbeiders te vinden en deze langdurig aan de mijn te binden. Men maakte dan ook overal gebruik van arbeidsmigranten. In het Luikse bekken echter werd het arbeidstekort na de Tweede Wereldoorlog zo acuut dat er een extreem groot beroep moest worden gedaan op buitenlandse arbeidskrachten. Leen Roels gaat in op de strategieën die door de mijnwerkgevers werden aangewend om voldoende arbeidskrachten te vinden. De oorzaken en pogingen tot oplossing van het arbeidstekort worden besproken in vijf deelstudies waarin verschillende groepen op de arbeidsmarkt aan bod komen: behalve lokale mijnwerkers betreft dit vrouwen, migranten, pendelaars, grensarbeiders en, gedurende en na de Tweede Wereldoorlog, ook krijgsgevangenen en displaced persons.

Leen Roels, Het tekort. Studies over de arbeidsmarkt voor mijnwerkers in het Luikse kolenbekken vanaf het einde van de negentiende eeuw tot 1974 (Hilversum: Maaslandse monografieën 2014) ISBN 9789087044282, 280 pagina’s, prijs € 28,–

Een voorname vrouw vertelt

Tussen 2003 en 2011 schreef de Venlose Mariet Verberkt 10 artikelen voor het cultuurhistorisch tijdschrift Buun. In het boek ‘Een voorname vrouw vertelt’ zijn deze artikelen van de in 2010 overleden historica gebundeld. Een van de artikelen verhaalt over de vergeten geschiedenis van de spoorwegstaking van 1903 in Venlo.  Uitvoerig komt ook haar strijd aan de orde voor het behoud van het Bondsgebouw van de KAB in Venlo en het in oude luister herstellen hiervan. Het Bondsgebouw was van 1917 tot 1967 het centrum van vakbondsactie, sociale en politieke scholing. Maar het trok ook volle zaken met toneel, film, dansavonden en vieringen. Mariet Verberkt schetst op geheel eigen wijze de rijke geschiedenis van ‘het paleis van den werkman’. Het is ook een ode aan haar vader Mathieu Verberkt, van 1933 tot 1951 voorzitter van de R.K. Werkliedenvereniging Venlo

Aantal pag. 152
Redactie: Thijs Lenssen
Illustratie: foto’s (hedendaags en historisch)
Uitgave: Gemeentearchief Venlo en de Stichting Cultuurhistorische Publicaties voor het stadsgewest Venlo
ISBN/EAN: 978-90-76758-14-5