Het geheugen van de vakbeweging

Werknemersprotesten in de Verenigde Staten

VHV-redactielid Harry Peer reist door de Verenigde Staten. Hij staat niet alleen in de rij voor musea, maar sluit ook aan bij picket lines, gaat in gesprek met actievoerende werknemers. Een politiek verslag over een grote landelijke staking en een kleinschalig heftig plaatsgebonden conflict.

“Er is één georganiseerde kracht die, met al zijn tekortkomingen, zich traditioneel in de voorhoede bevindt van alle inspanningen  om het leven van de gehele bevolking te verbeteren, en die kracht wordt gevormd door de vakbonden.” Noam Chomsky, Het Einde van de Amerikaanse Droom. 

Picket lines zijn een vertrouwd  beeld in de straten van Amerikaanse steden. Werknemers posten voor de poort van hun bedrijf en attenderen de voorbijgangers op hun ongenoegen over het een en ander of op het eisenpakket voor een (hernieuwd) arbeidscontract waarvoor de vakbond onderhandelt met de werkgever. Er kan ook sprake zijn van een wild cat strike, een wilde staking waarbij de stakers proberen de werkgever te overdonderen en ze riskeren dat ze zelf behoorlijk het vuur aan de schenen kan worden gelegd.

In beide gevallen gaat het om de inzet van voor de  hand liggende zaken als een hoger loon, behoud van werk, gezonde en veilige arbeidsomstandigheden, een goede pensioenregeling. Hoog op de onderhandelingsagenda staat ook altijd een toereikende verzekering tegen ziektekosten.

De angst voor het verlies van een baan is in de Verenigde Staten veel groter dan in Nederland doordat je bij ontslag ook je bedrijfsgebonden ziektekostenverzekering kwijt raakt. Dat veroorzaakt bij reorganisaties een ziekmakende onzekerheid. De medische zorg is in de VS stukken duurder dan in Nederland en voor veel burgers onbetaalbaar. De hoge kosten die de dokter in rekening brengt, kunnen overigens deels zijn veroorzaakt door de aflossing van zijn of haar kolossale studieschuld, oplopend tot soms drie of vierhonderdduizend dollar. Presidentskandidaat Bernie Sanders was/is zo populair bij studenten omdat hij de collegegelden wil afschaffen, maar dit terzijde.

Medicare, Medicaid, Affordable Care Act/Obamacare leggen een basis van ondersteuning, maar staan onder constante druk van bezuinigingen. Hoger loon moeten we lezen als een inkomen om van rond te komen; géén 7 dollar per uur, maar een minimumloon van 15 dollar per uur. Miljoenen werknemers worden gedwongen twee of drie banen te nemen en lange dagen te maken. De kosten van levensonderhoud zijn in de Verenigde Staten hoog vergeleken met Nederland, al is het alleen maar doordat je daar niet zonder auto kunt.

Barbara Ehrenreich is op onderzoek uitgegaan en heeft in voortreffelijke boeken daarvan verslag gedaan. In De achterkant van de Amerikaanse droom (Nickel and Dimed) beschrijft ze het leven van de onderklasse, van miljoenen mensen die voor een hongerloontje werken en in Gouden bergen (Bait and Switch) de achteruitgang en groeiende onzekerheid van de Amerikaanse middenklasse.

Allerlei handelsverdragen, subsidies en belastingwetten hebben het de multinationals gemakkelijk gemaakt hun activiteiten te verplaatsen naar lage-lonen-landen. Miljoenen goed betaalde banen in de industrie zijn verdwenen. Slecht betaalde in de dienstensector zijn ervoor teruggekomen. De rijkdom is geconcentreerd in de handen van weinigen. De vrije markt heeft een volstrekt doorgeschoten hebzucht aan de top opgeleverd. De Occupy Wall Street beweging kreeg in 2011 wereldwijde aandacht met haar acties tegen de beruchte 1 % die het in de VS voor het zeggen heeft.

Bernie Sanders, de politicus uit Vermont en het langst dienende onafhankelijke congreslid in de Amerikaanse geschiedenis, vecht al zijn hele leven tegen de groeiende sociale en economische ongelijkheid in zijn land. Voor hem is het vanzelfsprekend dat arbeiders en hun vakbonden deel uitmaken van de beweging voor een democratische en rechtvaardige samenleving. Bij de verkiezingscampagne voor het Amerikaanse presidentschap vorig jaar was de socialist Bernie Sanders de enige kandidaat die niet moe was te wijzen op het harde en onzekere bestaan van tientallen miljoenen gewone Amerikanen – de working poor, grote delen van de middenklasse – en met een progressieve agenda kwam om daar wat aan te doen.

Staking bij AT&T

Werknemersacties bij grote organisaties trekken de meeste aandacht. AT&T Inc. is een telecommunicatieconcern en een van de grootste ondernemingen in de VS. Het hoofdkantoor staat in Dallas, Texas. De afkorting AT&T heeft betrekking op een van de voorgangers, de American Telephone and Telegraph Company; nog verder terug de beroemde Bell Telephone Company, in de volksmond Ma Bell. Het bedrijf is unionized.

In 2016 haalde AT&T een jaaromzet van 146,8 miljard dollar en een winst van 13,3 miljard dollar. In het laatste kwartaal van 2016 werden 526.000 nieuwe klanten verwelkomd. Vorig jaar zomer nam AT&T DirectTV over. Op handen dit jaar is de overname van mediaconcern Time Warner. Het geld klotst tegen de plinten. De werknemers weten dat ze er nu bij moeten zijn.

CWA bedankt leden DSA voor ondersteuning bij de staking

Op vrijdag 19 mei 2017 legden nationwide in 36 staten en in Washington D.C. circa 40.000 werknemers het werk neer. De technici, de winkelbedienden, de medewerkers van de klantenservice en de call centers  begonnen aan een 3-daagse staking. De werknemers zijn vertegenwoordigd door de Communication Workers of America (CWA).  Het is een

breed werknemersbestand met een verschillende aanloop naar en een vervolg op deze staking in mei, maar uiteindelijk zijn zowel de werkgever als de vakbond er trots op dat er 31 arbeidsovereenkomsten voor zo’n 150.000 werknemers zijn afgesloten.

De onderneming kwam tegemoet aan de eisen van de werknemers voor hogere lonen, betaalbare gezondheidszorg, baanzekerheid tegen outsourcing en betere dienstroosters. Het aardige van die picket lines is dat je in overleg met de actievoerende werknemers solidair kunt zijn door je erbij aan te sluiten. Zo bedankt CWA de honderden leden van de Democratic Socialists of America (DSA) die de picket lines hebben gesteund. Zie bijgaande illustratie.

Het hangt van de aard van het werk en het bedrijf af, maar je merkt bij een picket line al gauw dat, zeker in de zuidelijke staten, kennis van het Spaans helpt in de communicatie met elkaar. Veel van die uitgebuite werknemers komen uit Midden- of Zuid-Amerika. Indien je er met de taal niet uitkomt wordt de belangstellende met zijn vragen doorverwezen naar een goedgebekte Engels sprekende union official. Een tijdje bij een picket line staande kun je meteen ervaren hoe de omgeving reageert, van burgers met oprechte belangstelling tot onbehouwen figuren die je vanuit een autoraampje uitschelden omdat je te lui zou zijn om te werken.

Hilton Albany

In het kleinschalige en overzichtelijke Albany, de hoofdstad van de staat New York, valt een arbeidsconflict dat zich tot de straat heeft uitgebreid meteen op. Begin oktober 2017 verblijf ik een week in deze stad en loop ik dagelijks tegen een picket line voor het Hilton Albany op. Met 17 verdiepingen hoog en naar verluidt 385 kamers zie je het gebouw niet over het hoofd.

Ik maak een praatje met de postende en leuzen roepende werknemers van het hotel, aangesloten bij  de New York Hotel and Motel Trades Council, AFL-CIO. De vakbond organiseert er 140 leden. Ze zijn er werkzaam in functies als beddenopmaker, kamerschoonmaker, banket- en restaurantmedewerker, technisch medewerker, kok, kelner en bartender. Sommigen zijn al meer dan twintig jaar in dienst van het hotel. Ze werken nog steeds in het hotel, maar buiten werktijd roepen ze inmiddels al een half jaar op tot nota bene een boycot van het eigen hotel.

Bij de picket line voor Hilton Albany

Iedereen die langs komt krijgt een folder in de hand gedrukt waarop je wordt verwezen naar andere  hotels en restaurants die op loopafstand bereikbaar zijn. Dat is wel heel bijzonder. Dat lijkt toch op het eerste gezicht tegen de eigen belangen in te gaan. Er staat kennelijk veel op het spel. Wat is er precies  aan de hand? Kort samengevat. United Capital uit Great Neck, Long Island heeft het hotel in 2015 gekocht en weigert te onderhandelen met de vakbond over het in april 2017 aflopende contract. De nieuwe franchise-eigenaar van Hilton Albany is vervolgens begonnen met de verslechtering van de arbeidspositie en arbeidsvoorwaarden van het personeel.

Waarmee komt de hotelbaas allemaal? We noemen: de afschaffing van de pensioenregeling, een loonsverlaging tot soms minder dan de helft van het huidige salaris, het afpakken van een vakantieweek van de oudere werknemers, het verlagen van de doorbetaalde dagen bij het overlijden van een gezinslid, het verdwijnen van de garantie van een volledige dag werk wanneer je wordt opgeroepen, het afwijzen van het verzoek van werknemers om bescherming tegen discriminatie en de regeling die expliciet stelt dat  Engels sprekenden de voorkeur hebben op de werkplek. Het ligt voor de hand dat de werknemers dit niet pikken.

Op z’n zachtst gezegd omvat de Amerikaanse arbeidswetgeving niet de zekerheden en garanties die het Nederlandse rechtsstelsel de werknemer biedt. Het protest van de werknemers krijgt inmiddels brede aandacht. Van de zijde van de pers, de politiek en organisaties die hun vergaderingen of recepties niet meer in het hotel willen houden. Burgemeester Kathy Sheehan en een reeks andere democraten hebben hun solidariteit betuigd. Dat is hoopgevend, maar het conflict sleept zich voort. Wanneer dit arbeidsconflict bij Hilton Albany ongunstig uitvalt voor de werknemers gaan ze zich voegen in de massa van de meer dan 43 miljoen Amerikanen die in armoede leeft.

Plutocratie

De reactionaire president Donald Trump en de republikeinse meerderheid in het Congres doen er alles aan om een rechtvaardige inkomens- en vermogensverdeling te voorkomen. Er dreigt een uitspraak van het Hooggerechtshof die de positie van de vakbonden verslechterd. Het grote geld maakt de dienst uit. De rijken worden rijker over de ruggen van de gewone man en vrouw. Het is duidelijk dat de plutocratie moet worden aangepakt. Verandering is nodig. “Yes, we can”, hoor ik vanuit de picket lines.

Harry Peer

November 2017

Zie ook Solidariteit Extra 341-3 van 29 oktober 2017, Werknemersprotest in Albany, New York, met hierin tevens een schets van de geschiedenis van Albany, in de zeventiende eeuw als Beverwyck gesticht door de Nederlanders.