Het geheugen van de vakbeweging

Verrassende Berlage’s in Rotterdam

Zo nu en dan geeft Sjaak van der Velden lezingen over de geschiedenis van de vakbeweging in die prachtige Burcht aan de Henri Polaklaan in onze hoofdstad. Het verhaal dat er tussen voor- en tegenstanders van opheffing der algemene staking van april 1903 een stevig robbertje is gevochten, doet het altijd goed in de prachtige Bondsraadzaal.

Berlage’s Burcht in Rotterdam, aan de Slaak, dat in 1940 bij het bombardement is verwoest

“Onlangs was het weer zover. Deze keer werd de lezing voorafgegaan door een rondleiding door en om het gebouw. Jan Tielen hield de aanwezigen ruim een uur geboeid en vertelde vele, maar helaas bij lange na niet alle details uit de rijke geschiedenis van de diamantbewerkersbond en haar gebouw. Buiten liet hij zien hoe de ontwerper, Berlage, de burcht bijna letterlijk vormgaf met kantelen en een toren. Toen ging er bij mij een lampje branden. Had Berlage niet een soortgelijk gebouw ontworpen voor de Rotterdamse arbeidersbeweging? Een foto van dat gebouw aan de Slaak dat in de vlammen van 1940 was ten ondergegaan had ik toch onlangs ergens gezien?

Thuis aangekomen zocht ik via google de bewuste foto, vond deze op Flickr en plaatste hem met het verhaal van de lezing op Facebook. Binnen een half uur reageerde mijn Facebookvriend Jan Sluijter met de opmerking ‘ Je bedoelt dat ik je er op wees en deze foto uit mijn verzameling onder je bericht plaatste?’ Dat was waar ook. Hij had die foto onder een eerder bericht van mij over de Burcht geplaatst.

Na nog wat heen en weer pingpongen op Facebook leverde een derde persoon ook nog een foto van het interieur. Ook dat liet statige trappen en een hal zien, zoals we die kennen van de Burcht.

Arbeid en kapitaal

Gevel van De Nederlanden van 1845 aan de Zuidblaak

Trappenhuis van Berlage’s Arbeiders’ Coöperatie Voorwaarts

De grootste verrassing was nog weer een andere foto die Jan Sluijter online heeft gezet. Berlage diende niet alleen in Amsterdam twee broodheren, arbeid en kapitaal, met zijn Burcht en Beurs. Ook in Rotterdam speelde hij dit spel. Hier waren het een arbeiderscoöperatie en verzekeringsmaatschappij De Nederlanden van 1845 aan de Zuidblaak.

Zo leerde ik dankzij een lezing in Amsterdam weer een onbekend en voor zover ik weet vrijwel vergeten stukje Rotterdamse geschiedenis van de arbeidersbeweging kennen.”


Sjaak van der Velden

April 2017