Het geheugen van de vakbeweging

Ton van Lieshout (1927-2018)


Levensmotto ‘Liberté de pensée’

Ton van Lieshout – Vakbondsman én beeldend kunstenaar

Ton van Lieshout werd geboren in Haarlem op 13 september 1927. Hij groeide op als enig kind met alleen zijn moeder. Hij was getrouwd met Ans Huijbens en is op 7 april 2018 in Heerenveen overleden. Guus Fonteijn werkte jaren met hem samen.

Na de tweede wereldoorlog vervulde Ton zijn verplichte diensttijd als chauffeur in het Nederlandse leger in het toenmalig Nederlands-Indië. Deze tijd, waarover hij maar sporadisch sprak, heeft zijn visie op de mens, autoriteiten, gezagvoerders, gezagsverhoudingen en organisaties gevormd.  Ton was daarna ruim 32 jaar werkzaam bij de vakbeweging. Eerst als loondeskundige bij Sint Eloy en districtbestuurder in Beverwijk en later als bestuurder en districtshoofd in Eindhoven.

Reorganisaties en bedrijfssluitingen

In Eindhoven werd hij in de zeventiger jaren geconfronteerd met vele reorganisaties en bedrijfssluitingen. Dit drukte een groot stempel op zijn denken en handelen als vakbondsbestuurder en belangenbehartiger van de werknemers. Ton wilde meer zijn dan een handelaar in loonsverhoging. Ton was als algemeen bestuurder van de Industriebond NKV één van de dragende krachten binnen de industriebond NKV van een succesvolle fusie met de Industriebond FNV.

Enerzijds bewonderde hij de toenmalige Industriebond NVV van Arie Groeneveld als machtige en strak centraal geleide organisatie maar anderzijds had hij een hekel aan de strakke leiding en het centralistische denken vanuit Amsterdam. Hij wilde absoluut niet dat zijn nieuwe industriebond FNV het slachtoffer van centralistische regelzucht zou worden.

Verkoop van kunstwerken ten bate van Unicef voor een project tegen kinderarbeid in Vietnam

Ton was een kind van de emancipatie binnen de katholieke vakbeweging. Zeer bewust lid van de Politieke Partij Radicalen (PPR) en van het begin af betrokken bij de Maatschappij Kritische Vakbeweging en het blad Zeggenschap. Zijn cartoons werden vaak gebruikt en zeiden meer dan 1000 woorden.

Ton was een inspirerend districtshoofd die zijn vakbondsbestuurders en kaderleden zelfstandig hun werk liet doen en hen met woord en daad ondersteunde. Solidariteit, democratisering van de samenleving- en economie, milieubescherming, ontwikkelingssamenwerking, ontwapening en vrede waren basiselementen waarin hij dacht en handelde.

Maar Ton was naast vakbondsbestuurder ook een verdienstelijk kunstenaar. Schilderen is altijd zijn grote passie geweest. Hij maakte tekeningen, cartoons, aquarellen, schilderijen en ook collages. Toen hij 89 jaar oud werd, besloot hij om een groot deel van zijn schilderijen voor een goed doel te laten verkopen. Hij koos daarvoor als goede doel Unicef en dan een project tegen kinderarbeid in Vietnam. Marieke Neesen van Lief Langedijk organiseerde samen met Karin van Bodegom, beeldend kunstenaar dit project.

Vorig jaar bezocht ik Ton en zijn vrouw Ans in Friesland. Hij was toen lichamelijk breekbaar maar geestelijk super alert en betrokken. Ik ben erg dankbaar dat ik Ton en Ans nog uitvoerig heb kunnen spreken. Hij was tussen 1976 en 1983 mijn baas, inspirator, leraar en raadgever maar bovenal een fantastisch open en goed mens. Bij het afscheid gaf Ton mij een kleurige reproductie van één van zijn werken: “Liberté de pensée”. Dat betekent ‘vrijheid van gedachte’, zei hij. Thuis gekomen zocht ik op internet en vond de volgende uitleg: “Vrijheid van gedachte is het recht van ieder individu om de inhoud van zijn intellectuele, morele, politieke en religieuze representaties te bepalen. We denken na over wat we willen en we denken na over onze ideeën. Deze vrijheid wordt vaak gecodificeerd met de bepaling van een grens tussen de publieke sfeer en de privésfeer. Deze vrijheid heeft twee aspecten. Aan de ene kant de absolute vrijheid om overtuigingen en overtuigingen te hebben (intern aspect), aan de andere kant de relatieve vrijheid om iemands overtuigingen en overtuigingen (extern aspect) te manifesteren. Toetreding tot deze autonomie is wat, voor de filosofen van de Verlichting, de intellectuele volwassenheid definieert van een man / vrouw die de moed heeft om zijn intellect te gebruiken”.

Dat was Ton ten voeten uit.

Guus Fonteijn

April 2018