Het geheugen van de vakbeweging

Theo Sonneveld (links) en Xander den Uyl, auteur van dit artikel. Fotobureau Meijer

Grote betrokkenheid bij overheidspensioenfondsen

Theo Sonneveld (1930-2018)

In 2018 overleed Theo Sonneveld een bijzondere vakbondsman die met name in de jaren tachtig veel bekendheid verkreeg als belangenbehartiger van ambtenaren. Dit naast Jaap van de Scheur, Hans Pont en Cees Vrins. Theo werd geboren op 3 maart 1930 in Den Haag en overleed 23 juli 2018 in zijn woonplaats Zoetermeer. Hij liet zijn vrouw Willy  achter naast zijn kinderen en kleinkinderen.

Theo was mijn voorganger als secretaris van de Algemene Centrale van Overheidspersoneel. De eerst NVV en later FNV organisatie voor het centraal overleg in ambtenarenzaken. Tot 1993 werd het overleg over arbeidsvoorwaarden (met name de algemene loonvorming, sociale zekerheid en pensioenen) bij de overheid centraal gevoerd. De overheid had al in de jaren twintig van de vorige eeuw bedongen dat de talloze bondjes van overheidspersoneel, vaak per departement of gemeente georganiseerd zich groepeerden in een vijftal centrale organisaties. Die organisaties waren niet formeel, maar feitelijk gekoppeld aan de vakcentrales; ACOP-NVV; RKCOP-NKV; CCOOP-CNV; CMHF- hogere ambtenaren; AC-categoraal.

De Nacht van Sonneveld’

In dat overleg stonden ene paar vakbondsmensen die nog verdeeld waren tussen verschillende organisaties tegenover een leger van (zeer bekwame ) ambtenaren. Je moest wel sterk in je schoenen staan om tot een goed resultaat te komen. En dat kon Theo. Hij had een altijd een enorme dossierkennis. Hij kende alle details en daar lag ook zijn kracht en daarom speelde hij in dat centrale overleg een grote rol. Dat was ook zo bij de grote ambtenarenacties van eind 1983, waar Theo  met collega Herman van Hinsberg verantwoordelijk was voor de acties bij Financiën (stiptheidsacties bij de Douane). Eind november werd weer overleg gevoerd. Dat was zinloos omdat er natuurlijk geen enkele beweging bij het kabinet was. Jaap van de Scheur en Hans Pont waren daarom snel vertrokken, maar Theo bleef zoals afgesproken zitten met de andere centrales om een oogje in het zeil te houden. Eerst de volgende ochtend om 7 uur was het overleg zonder resultaat afgerond. Bij ons heette dat “de nacht van Sonneveld”.

De acties van 19883 waren niet succesvol in het stoppen van de schandelijke korting van 3% op de salarissen en uitkeringen. Het leidde wel een aantal jaren later tot een fundamentele wijziging in de overlegverhoudingen bij de overheid. Door invoering van het overeenstemmingsvereiste, een rechtstreeks gevolg van de acties van 1983 kon de overheid niet langer eenzijdig ingrijpen en Theo heeft in dat resultaat een grote rol in gespeeld.

Namens de ACOP was Theo jarenlang lid van de Raad van Toezicht van het ABP, toen nog een onderdeel van Binnenlandse Zaken. Hij was vicevoorzitter en deed een gooi naar het voorzitterschap toen dat vrijkwam. Dat ging niet goed, de actie was niet goed afgestemd met de andere centrales en ook Jan Anneveld stelde zich kandidaat. De toenmalig minister van Binnenlandse Zaken kon daar niet veel mee en benoemde een buitenstaander. Theo’s betrokkenheid bij pensioenen was groot. Hij was jarenlang bestuurslid van het toenmalige pensioenfonds PGGM en met Jan Anneveld medeoprichter van het pensioenfonds WSW thans PWRI. Eem grote rol speelde hij in het zogenaamde ABP complex. Door jarenlang wangedrag (een veel te lage premie) van de overheid  (de greep uit de kas) werd de financiële situatie van het ABP zorgelijk. Door Ien Dales als minister en Hans Pont toen Directeur-Generaal op Binnenlandse Zaken werd de kwestie aangepakt. Theo voerde het overleg over de nieuwe inrichting van het ABP, de governance en alles daar om heen. Ik mocht het overleg over de inhoud van de nieuwe ABP regeling voeren. In 1993 werd daarover een akkoord bereikt dat in 1996 in wetgeving werd omgezet. De afronding van het overleg over de toekomst van het ABP was ook het eind van het werkzame leven van Theo voor de bond. In februari 1993 ging hij met pensioen..

In zijn maatschappelijke opvattingen was Theo soms wat conservatief. Theo is de oorzaak dat ik getrouwd ben. Mijn vrouw en ik zagen niet veel in het burgerlijk huwelijk. Onze oudste twee kinderen zijn ook voor ons huwelijk geboren. Je kon in de jaren tachtig veel regelen (ouderlijke macht, erfrecht enz.), maar niet het nabestaandenpensioen. Theo als bestuurslid van pensioenfonds ABVAKABO hield dat jarenlang tegen en dus zijn we maar getrouwd vanwege het recht op weduwenpensioen. Nooit spijt van gehad en overigens werd niet lang daarna het nabestaandenpensioen ook opengezet voor mensen met een samenlevingscontract.

Theo was een zeer deskundig vakbondsbestuurder die een grote invloed heeft gehad op het overleg bij de overheid.

Xander den Uyl

Juli 2019