Het geheugen van de vakbeweging

Riek Flipse

Sterk betrokken bij vrouwen

Riek Flipse (1928-2012) is in Tilburg bekend vanwege haar grote inzet in politiek en maatschappij. Ze neemt deel aan, maar is ook initiatiefneemster van tientallen projecten en acties op sociaal gebied van vluchtelingenwerk tot vrouwenemancipatie. Haar hart ligt bij de Vrouwenbond en de initiatieven die daar ontplooid worden om vrouwen door scholing een betere kans te geven in de samenleving. Een van de belangrijkste zaken op dit gebied is tot de totstandkoming van de Annie van Dierenschool (opening in 1985) waar vrouwen een beroepsopleiding kregen.

Riek Flipse, een gezicht van de vakbeweging in TilburgRiek Flipse, een gezicht van de vakbeweging in Tilburg

Riek Tiemens wordt op 15 mei 1928 geboren in Winterswijk als oudste kind in een gezin waar er nog vier zouden volgen. Erg breed hebben ze het thuis niet en na de lagere school gaat Riek werken om een bijdrage  te leveren aan het gezinsinkomen. Dat werk bestaat uit dienen in een huishouding, een destijds veel voor- komende ‘baan’ voor kinderen uit arbeidersgezinnen. Je werkt dan in een ander gezin mee in het huis- houden.

Basis  in  Winterswijk

Ondertussen heeft ze in 1943 Cor Flipse leren kennen met wie ze in 1946 trouwt. Uit het huwelijk komen negen kinderen voort. En later 16 kleinkinderen en een aantal achter- kleinkinderen. Een echt groot gezin dat in de katholieke omgeving waar ze in Tilburg terechtkomen niet misstaat. Lachend heeft ze weleens gezegd dat de pastoor in de buurt gedacht moet hebben dat dit in ieder geval in orde was in dit PvdA/ NVV-gezin. Cor werkt onder meer als wever in Winterswijk en krijgt zijn politieke vorming bij Riek thuis. ‘Iedereen moet lid zijn van de vakbond’, vindt haar vader. Cor pikt dat op, ontwikkelt zich tot actief vakbondslid en wordt voor de PvdA lid van de gemeenteraad in Winters- wijk. En Riek komt zo bij de Vrouwenbond NVV terecht. Dat is in de jaren dat vrouwen lid kunnen worden van de Vrouwenbond als hun man lid is van de vakbond. Het is dan ook geen bond van werkneemsters, maar zeker wel een bond van vrouwen die werken, een gezin en huishouden moeten regelen en maar al te vaak grote moeite moeten doen om de eindjes aan elkaar te knopen.

Scholing

Haar kennismaking met de Vrouwenbond NVV dateert uit begin jaren vijftig. ‘Dat was in Winterswijk waar een vriendin me mee naar een bijeenkomst nam. Naast gezelligheid en praktische zaken pikte ik er ook op dat er voor vrouwen meer was dan het moederschap en het huis- houden’, zo verklaart ze in een jubile- umboekje van de Vrouwenbond toen deze in 2008 zestig jaar bestond. Wat Riek altijd heel belangrijk vond was scholing. Ze vond het spijtig dat ze alleen maar lagere school had en pakte later elke kans aan om meer kennis op te doen. Allereerst bij de Vrouwenbond en vervolgens bij de arbeidersavondschool van het NVV.

Vakbondsgezin

In 1963 stimuleert Riek haar man om te solliciteren naar de functie van bezoldigd bestuurder bij Textielarbeidersbond De Eendracht in het uitgestrekte district Zuidwest waar Tilburg toe behoort. De vestingplaats van het district dat zich van Rotterdam tot en met Limburg uitstrekt wordt Tilburg. Zo komt het gezin in de textielstad bij uitstek terecht. Toenmalig wethouder Ed de Grood (KVP) zoekt mee naar een woning. Tilburg streeft in die tijd ijverig naar meer dan 150.000 inwoners. Een groot gezin is welkom. Ze krijgen een woonhuis met bovenge- legen kantoor aan de Bredaseweg, vlakbij de kruising met de Ringbaan West. Ze zijn er altijd blijven wonen. Ook als Cor Flipse, als gevolg van de vakbondsfusies die tot Industriebond NVV leidt, Eindhoven als standplaats krijgt en nog later met de Industrie- bond FNV in Oosterhout belandt.

Haar man Cor is in Tilburg districtsbestuurder voor het NVV in Tilburg in de tijd van de textielsluitingen. Hij heeft te maken met een machtige Industriebond NKV waarin de textiel- arbeidersvakbond St. Lambertus is opgegaan. Feitelijk bepaalt de katholieke bond, soms zonder overleg met CNV of NVV, wat er in Tilburg met de werkgevers (de fabrikanten) besproken wordt. Riek stuit daar ook op als ze samenwerking zoekt met vrouwen uit de katholieke arbeidersbeweging. In de jaren zestig en zeventig is dat zeker geen (politiek) gezelschap dat emancipatie hoog in het vaandel heeft staan. Het is meer een gezelligheidsvereniging. Waar de katholieke vrouwenbond lang het moederschap en het huishouden centraal stelt en vorming daar ook op afstemt, oriënteren de NVV-vrouwen zich meer op politiek en maatschappij.

Annie van Dierenschool

Net als veel ouder regionaal vakbondskader laat ze nadrukkelijk weten dat de bond zijn afkomst niet moet vergeten. Opkomen voor de onderkant van de samenleving waar nog steeds veel vrouwen verkeren. Er is in haar ogen een nieuwe emancipatiegolf nodig om gelijkwaardiger deelname van mannen en vrouwen aan de maatschappij te realiseren. ‘De vrouwenbond daar drijf ik op’, laat Riek Flipse eerder optekenen. Ze draagt nadrukkelijk haar steentje bij aan het maatschappelijk leven in Tilburg. Zo speelt ze een rol bij de oprichting van de Annie van Dierenschool (tweede kans onderwijs) waar vrouwen de mogelijkheid krijgen om zich via cursussen te ontwikkelen en erkende diploma’s te halen. Ze doet pogingen om thuiswerksters, die er tallozen zijn in de Tilburgse industrie, te organiseren en zo voor een fatsoenlijk loon te zorgen. Ze staat mede aan de basis van het baarmoederhalskankeronderzoek in Tilburg, geeft het emancipatiebeleid in de stad mede vorm en is actief in de Derde Wereldbeweging. Dat laatste speciaal voor de vrouwen (‘mujeres’) in de Tilburgse zusterstad Matagalpa in Nicaragua. Niet op de laatste plaats staat ze allerlei vrouwen met raad en daad bij en stimuleert velen tot scholing of activiteit.

Tilburg tweede thuis

In de 21e eeuw trekt ze zich wat meer terug uit allerlei activiteiten en stimuleert ze anderen het stokje over te nemen. In het najaar van 2011 is ze met Flip, zoals ze haar man altijd noemde, een verhuizing aan het voorbereiden die haar terug zal brengen naar haar geboorteplaats Winterswijk. Een deel van haar familie (kinderen) woont daar. Een moeilijke beslissing omdat Tilburg haar tweede thuis is geworden. Zo ver is het niet meer gekomen. Ze overlijdt op 15 mei 2012. ‘Ik ben al genoeg geďnterviewd. Je hoeft van mij geen portret te maken. Het is nu de beurt aan anderen’, zegt ze eerder over dit boekje over actieve vakbondsmensen in Tilburg.
Dit interview is opgenomen in Het gezicht van de vakbeweging in Tilburg