Het geheugen van de vakbeweging

Saskia Boumans

Naar een gemeenschappelijke taal en ruimte voor reflectie

‘Positie en strategie vakbeweging’ is een vervolg op een bijeenkomst van een jaar geleden over strategie van de vakbeweging. Er waren destijds zo’n 30 mensen. Het was een interessante en gezellige bijeenkomst. Maar de discussie was nogal ongeleid. Als je een gemeenschappelijke taal en gemeenschappelijk denkkader wilt zien als met elkaar in één kamer of desnoods in een maisonnette vertoeven waarbinnen je de ruimte met elkaar ontdekt. Dan zaten wij toen elk in een eigen huis – niet per se in dezelfde wijk. Kortom: we praatten nogal langs elkaar heen.

We besloten: we zetten de werkgroep voort. Als we willen nadenken over strategie van de vakbeweging en over wat we nodig hebben aan kennis om iets zinnig te zeggen over de toekomst dan heb je een gemeenschappelijke ruimte nodig waarbinnen je elkaar tegenkomt, elkaars denken kent en begrijpt, en daarover van gedachten kan wisselen. Dat hebben we gedaan. We zijn een aantal keer bij elkaar gekomen. De bijdragen en gesprekken zijn nu gebundeld in het boekje dat vandaag wordt gepresenteerd. De vragen die in de publicatie worden behandeld zijn nogal simpel: hoe zijn we in de huidige toestand terecht gekomen? Had het ook anders gekund? En: wat nu?

Twee culturen: polderen én doen

Hoe kán het toch dat we geen gemeenschappelijk taal en ruimte hebben? Ik denk, en ik ben benieuwd wat jullie daarvan vinden, dat er twee culturen bij elkaar komen waardoor dat zo is. De ene cultuur is gevormd door het poldermodel: het continue aftasten van mogelijke compromissen vergt een houding waarbij veel ongezegd en onder de oppervlakte blijft. Met een eenmaal gevonden compromis moet behoedzaam worden omgegaan. Díe houding die nodig is in het landelijk overleg en aan de onderhandelingstafels heeft zich ook binnen de vakbeweging genesteld. Kritische vragen worden niet op prijs gesteld want: deloyaal. En het dóórdenken van een plan of idee kan lijden tot kinken in de kabels dus: doen we liever niet.

De andere cultuur is er één van niet zeiken maar doen. De FNV is een ontzettend dynamische club, elke dag opnieuw, tegen de stroom in gáán we ervoor: cao afsluiten, akties, stakingen, sociaal plannen – het gaat maar door en door. We worden tegen de grond geslagen, en bám, de volgende dag staan we er weer.

Geen tijd om na te denken

De twee culturen ontmoeten elkaar in een beweging die dóórgaat en dóórgaat. En zo weinig tijd neemt om te reflecteren, na te denken, de zaak eens van verschillende kanten te bekijken. Met het boek hopen we – en wij zijn niet de enigen noch de eersten – een bijdrage te leveren aan het opbouwen van een gezamenlijke ruimte waarin die denktijd er wél is. Omdat  – en dat laten meerdere artikelen in de bundel goed zien – het er toe doet wélke keuzes we maken voor het soort beweging dat we zijn en het soort arbeidsmarkt en samenleving dat we opbouwen.

Saskia Boumans

FNV-beleidsadviseur en sinds kort bezig met een promotieonderzoek

Dit verhaal is uitgesproken op 12 juni 2018 bij de presentatie van Saskia Boumans en Wim Eshuis (red), Positie en strategie vakbeweging, beschouwingen, analyses en voorstellen, Amsterdam, juni 2018

 

Het boek is in pdf-formaat te downloaden