Het geheugen van de vakbeweging

De augustijn, theoloog en reformator Maarten Luther die zijn 95 stellingen op de kerkdeur van slot Wittenberg timmert op 31 oktober 1517 (foto © historiek.nl)


Gijs Wildeman over Maarten Luther – CNV – Marinus Ruppert

“Luthers zijn is spiritualiteit”

Deze column had ik vorig jaar al moeten schrijven. In 2017 was het immers 500 jaar geleden dat Maarten Luther (1483-1546) zijn 95 stellingen over de wantoestanden in Rooms Katholieke Kerk op de deur van de slotkerk in Wittenberg timmerde. Het ontstaan van het protestantisme zou je kunnen zeggen. Maar ja, wat heeft dat nu met vakbondsgeschiedenis te maken?

Het was (vakbond) historicus Harry Peer die mij vroeg, ‘Gijs welke invloed heeft Luther op het CNV gehad? . Zelf had ik mij aardig verdiept in 500 jaar reformatie. Ik ben op drie Luther tentoonstellingen geweest en ook in de Lutherstad Wittenberg en heb er zelfs over gepubliceerd. Maar een relatie met het CNV had ik niet gelegd. Door Harry ben ik daarover gaan denken.

Marinus Ruppert, de ‘grootste CNV-er aller tijden’ (foto circa 1973)

Niets dus dacht ik eerst. Allemaal Calvinisten bij dat CNV met veel gereformeerde bestuurders die nogal dogmatisch dachten. Maar de grootste CNV-er aller tijden was toch Marinus Ruppert (1911-1992) en die was zo Luthers als maar zijn kon. Ruppert had niet zoveel op met dat zware Calvinisme. Hij straalde de levensblijheid uit van het Lutheranisme. Rond 1937 begon hij als voorzitter van de Nederlands Christelijke Landbouwersbond al in discussie te treden met CNV-voorzitter Herman Amelink (1881-1957) over loonverschillen in de landbouw en de metaal. Je had lef nodig om je te verzetten tegen de CNV-voorzitter. Vasthouden aan wat er was, daar moest Ruppert niets van hebben. Hij was van het christendom dat zich op sociaal gebied moest laten gelden. In de oorlog was hij ondergronds actief voor het CNV. Zijn daden van die periode en de opbouw er na, droegen ertoe bij dat hij in 1947 op 36-jarige leeftijd tot voorzitter van het CNV werd gekozen en niet W.Strijbis Pzn. die 20 jaar ouder was en tot de behoudende vleugel behoorde. Ruppert maakte het CNV los van het gereformeerde antirevolutionaire denken. Een onafhankelijker koers van modern sociaal denken voor het CNV.  Ruppert schuwde de discussie met de gezaghebbende professor Herman Dooyeweerd (1894-1977) van de VU niet. Met name over medezeggenschap en vertegenwoordiging in publieke bedrijfsorganisaties. Ruppert was 12 jaar voorzitter. Hij maakte het CNV tot een bond die er toe deed, met gezag in het politieke en maatschappelijke bestel. Ruppert dacht sociaalchristelijk. Hij haalde moderne wetenschappelijke mensen bij het CNV. Met professor W.F. de Gaay Fortman (1911-1997) richtte hij de CNV-kaderschool op zodat bestuurders niet onder hoefden te doen voor hoger opgeleide gesprekpartners. Hij haalde doorbraak-mensen er bij zoals ds. J.J.Buskes (1899-1980). Dat riep zoveel tegenreacties op dat de bijeenkomst van Christelijke organisaties in 1952 geen congres mocht heten maar conferentie genoemd werd. Dat voelde minder beslissend aan. In 1959 trad Ruppert af om uiteindelijk vicevoorzitter van de Raad van State te worden.

Gijs Wildeman, auteur van deze column

Het is denkbaar dat Ruppert als hij langer voorzitter van het CNV gebleven zou zijn er misschien wel geen FNV geweest zou zijn. Vanuit zijn Luthers denken kon hij zeer goed overweg met de bestuurders van het NKV. Een fusie van CNV met NKV had wat Ruppert betreft gekund. Met het NVV was een brug te ver.

Luthers zijn is ook spiritualiteit, zei Ruppert ooit eens in een interview. Via Marinus Ruppert is er terdege invloed geweest van Maarten Luther op het CNV. En mijn inziens is spiritualiteit iets wat ook vandaag de gehele vakbeweging goed kan gebruiken.

 

 

 

Gijs Wildeman

Augustus / september 2018

 

Geraadpleegde literatuur

Interview uit: Is de Gereformeerde Wereld veranderd? Drs. G. Puchinger, 1966

Van Tuindersknecht tot onderkoning. Deel 1.  J. de Bruijn, P.E. Werkman, 2001                                                     ( het tweede deel is er nog niet)

Voor het volk om Christus wil. Piet Hazenbosch, 2009

Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands Protestantisme, P.E. Werkman, 2018