Het geheugen van de vakbeweging

Het saboteren van fabrieksmachines door Luddieten


Luddieten

In zijn openingswoord bij de VHV Vriendenbijeenkomst van 3 november 2017 zei VHV-voorzitter Lodewijk de Waal dat de Nederlandse vakbondsaanpak van technologische vernieuwing er niet een was van sabotage. Maar al snel uitging van het inzicht dat die zou bijdragen aan productiviteitsstijging. Het voorbeeld van de ‘Luddieten’, die in het begin van de Industriële Revolutie in de Engelse textielindustrie klompen gooiden in de weefgetouwen, werd hier niet gevolgd. Wel haalde hij het voorval aan dat door de redactie van FNV Magazine een artikel was geproduceerd, dat wilde oproepen tot het gooien van nietjes in luchtroosters van computers of sherry over toetsenborden. Het artikel werd nooit geplaatst, ondanks de in een redactiestatuut vastgelegde onafhankelijkheid van de redactie.

Lodewijk de Waal: “Automatisering bevordert productiviteitsstijging”

De naam luddieten is ontleend aan de mysterieuze Ned Ludd, die een wever zou zijn geweest die in 1779 twee weefmachines vernielde. Wanneer er later in een fabriek een machine stuk was, werd er al snel gezegd ‘dat heeft Ned Ludd gedaan’. De naam Ned Ludd werd ook gebruikt om dreigbrieven aan fabriekseigenaren te ondertekenen. De term ‘luddisme’ suggereert een samenhangende, beweging. Daarvan was echter geen sprake. De beweging had vooral aanhang onder ambachtslieden en kleine boeren, die  hun traditionele manier van werken bedreigd zagen door de nieuwe fabrieken die met de Industriële Revolutie waren opgekomen. Hun activiteiten omvatten onder meer het saboteren en vernielen van machines in fabrieken. De grootste golf van activiteiten vond plaats in de jaren 1811-1813. Het vernielen van machines werd daarop tot halsmisdaad verklaard en met hulp van het Engelse leger werd de beweging neergeslagen. Talrijke luddieten werden terechtgesteld of werden naar Australië gedeporteerd.

Zie verder: