Het geheugen van de vakbeweging

De 100-jarige Jaap Koomen, 85 jaar vakbondslid

85 jaar vakbondslid

Loyaal vakbondsman

Bij de presentatie van Kunstbroeders of meubelslaven in de bondsraadzaal van het Vakbondsmuseum op zaterdag 13 april 2002 kreeg ik de gelegenheid Elisabeth Gonkel aan de aanwezigen voor te stellen. Zij was een van de personen die ik voor het boek had geïnterviewd. Je bent gezegend als je gezond en wel de 85 haalt. Mevrouw Gonkel was achter in de tachtig en op het moment dat ik vermeldde dat ze bovendien al zestig jaar vakbondslid was kreeg ze een luid applaus. Zestig jaar vakbondslid. Dat is niet niks. Dat getuigt van een groot vertrouwen in de idealen, het doel en de taken van de vakbond.

In het FNV Magazine nr. 4 van 2019 maken we kennis met Jaap Koomen uit Krommenie. Op 21 juli 2019 vierde hij zijn honderdste verjaardag. We moeten Jaap Koomen wel op een voetstuk plaatsen en in het zonnetje zetten. Naast zijn eeuwviering kan de honderdjarige zich erop beroepen dat hij voorts al 85 jaar vakbondslid is. Hoeveel meer mannen of vrouwen in Nederland kunnen zich daarop beroepen? Een delegatie van het FNV-bestuur kwam Jaap Koomen feliciteren met zijn zeldzaam lange lidmaatschap van 85 jaar. De 93-jarige Elisabeth II is sinds 1952 koningin van het Verenigd Koninkrijk. Royalty-watchers hopen dat zij de Thaise koning Bhumibol zal overtreffen die in 2016 op 88-jarige leeftijd overleed na zeventig jaar op de troon te hebben gezeten. Leden van het Koninklijk Huis halen met elk wissewasje de media. We reizen, skiën en vliegen met hen mee de wereld over. Financiële malversaties worden met de mantel der liefde bedekt. De gewone man en vrouw daarentegen worden door de belastingdienst gekneveld en staan in de schaduw van de geschiedenis.

De eeuw van de jubilaris

Harry Peer, Kunstbroeders of meubelslaven, boekomslag

In 1952 was Jaap Koomen al 18 jaar vakbondslid.  In 1934 ging hij op 14-jarige leeftijd aan de slag in een meubelmakerij, werd meteen lid van de Algemeene Nederlandsche Meubelmakersbond. Die vakorganisatie ging met ingang van 1 januari 1971 op in de Bouwbond NVV.  We overpeinzen de eeuw van onze jubilaris. Koomen was lid van een brede vakbond. Het gaat om meer dan alleen betere arbeidsvoorwaarden. In Koomens geboortejaar schonken de leden van de Meubelmakersbond een deel van hun loon aan de hongerende kinderen in Wenen, kinderen die onder andere werden opgevangen in West-Europese steden.  In 1983 demonstreerde Koomen met de FNV op het Malieveld mee tegen de kruisraketten.

Opkomst en afbraak van de verzorgingsstaat

Wat zijn de kenmerken van de samenleving met het lange leven van Jaap Koomen: de crisis met de massale werkloosheid van de jaren dertig, vijf jaar oorlog, de wederopbouwperiode, de vakbeweging die een erkende positie en rol had afgedwongen, ambachtelijk vakmanschap dat nog in hoog aanzien stond, de jaren zestig met ineens hogere lonen, de vrije zaterdag, de wasautomaat, koelkast, televisie, de auto, popmuziek en de pil, de democratisering van de jaren zeventig, de gestadige opbouw en vervolgens de snelle neoliberale afbraak van de verzorgingsstaat. Van een arbeidsbestel nog niet zo lang geleden waarin bijna elke werknemer een vaste betrekking had tot een maatschappij anno 2020 met wat heet, ruim twee miljoen (voornamelijk jonge) ambitieuze ondernemers.  Jaap Koomen had op zijn verjaardag vorig jaar natuurlijk de opening van het journaal moeten halen.

Harry Peer

Januari 2020

Geraadpleegde literatuur

  • Harry Peer, Kunstbroeders of meubelslaven. Uit de geschiedenis van de vakbeweging in de meubel- en houtsector. FNV Bouw en Vakbondshistorische Vereniging. Amsterdam 2002.
  • Luuk Obbink, Honderdjarige is 85 jaar vakbondslid. “Op naar de 110”, FNV Senioren, p. 10, FNV Magazine, # 4/2019.