Het geheugen van de vakbeweging

Leden komen en leden gaan

“In Europa” van Geert Mak is een meeslepend boek. Iemand zou ook zo’n knap werk moeten produceren over de vakbeweging op ons continent in de vorige eeuw. Net als Mak met de trein of in een eigen autobusje op zoek gaan naar de mannen en vrouwen, de harde en strijdbare werkers van toen en nu.

Frebruaristaker Piet NakFrebruaristaker Piet Nak

Wanneer zo’n publicatie dan eveneens zou worden vergezeld van een radio- en televisieprogramma, kan het ledental van de vakorganisaties weer pijlsnel stijgen. Wie weet kan onze voorzitter dan bij de viering van het zilveren jubileum van de Vakbondshistorische Vereniging in het najaar trots melden dan we op de 25.000 leden zitten. Het is bijna niet voor te stellen, maar ooit was er een periode dat de bonden van leden probeerden af te komen. We stellen zo iemand aan u voor. Piet Nak (1906-1996). Wie kent hem niet? De beroemde Februaristaker. Hij riep met Dirk van Nimwegen op 24 en 25 februari 1941 op het werk neer te leggen uit protest tegen het wegvoeren van Joodse Amsterdammers. Op 20 maart 1957 schrijft D. van der Meulen, secretaris/penningmeester van de Algemene Bedrijfsbond Nak een brief dat hij niet langer als lid van de bond kan worden gehandhaafd. Hij staat bekend als communist en bovendien was Naks naam geplaatst onder de oproep van het Comité Herdenking Februaristaking. Piet Nak wordt in een werkelijk fraai geformuleerde zin de gelegenheid geboden om de eer aan zichzelf te houden. We citeren: “Wij stellen U in de gelegenheid zelf nog voor het einde van deze maand Uw lidmaatschap op te zeggen en nemen op ons, daaraan dan geen ruchtbaarheid te geven. Mocht U per einde van deze maand niet zelf bedanken, dan zullen wij U geruisloos afvoeren”. De bond(ssecretaris) weet zichzelf aardig uit de wind te houden. Hoeveel mensen hebben zo’n schrijven thuis gekregen? Wat voor discussie is daaraan in het dagelijks bestuur van de betreffende vakorganisatie of afdeling voorafgegaan? De geadresseerde had zoals bij Piet Nak vaak een veelbewogen achtergrond. Je vraagt je af hoe de aangesprokene en zijn directe omgeving zo’n bericht beleefden. Mak schrijft in In Europa veel over de enorme impact van de wereldoorlogen en de Koude Oorlog op het dagelijks leven van mensen. Ik heb de indruk dat we over de Koude Oorlog en de Nederlandse vakbeweging nog lang niet alles weten.
Harry Peer