Het geheugen van de vakbeweging

DE KABEL – het afdelingsblad van de afdeling Roosendaal


Na het mandement van 1954

KAB Roosendaal tussen 1955 en 1960

Opnieuw is er een publicatie verschenen over de werkende bevolking in Roosendaal, samengesteld door de actieve VHV‘er Sjoerd van der Veen. Hij deed dit eerder over de Bouwbond FNV, de PvdA, Groen Links en de katholieke vakbeweging in Roosendaal. Ditmaal zijn 160 pagina’s gewijd aan de Katholieke Arbeidersbeweging (KAB) van 1955 tot 1960. Een maatschappelijk bewogen periode waarin het Mandement van de bisschoppen verscheen, de confrontatie tussen de EVC en het NVV plaatsvond er sprake was van afnemende invloed van de katholieke clerus op het organisatieleven en dus ook op de vakbonden.

In 1955 wordt in de Kabel, het orgaan van de KAB in Roosendaal, geageerd tegen de Katholieke Werkgemeenschap binnen de PvdA. Het grote gevaar is dat ‘deze katholieke intellectuelen in de PvdA minder ontwikkelden meelokken in het niveau van NVV, Vrije Volk en VARA, waar ernstige gevaren voor het geloof dreigen’. Ook het Paastriduum komt even aan de orde omdat de KAB-afdeling dreigt niet langer een financiële bijdrage te leveren aan deze driedaagse periode van gebed- en bezinning. En er was sprake van overlopers. De diocesane bond van Spoor-en Tramwegpersoneel meldt dat ‘weer enkele katholieke leden van St. Rafael naar het NVV zijn overgegaan.’

KAB-propaganda actie 1955 – … het bereiken van de mijlpaal van 400.000 leden van de landelijke KAB verguldt deze bittere pil….

In 1956 mislukt een poging van de KVP bij de Tweede Kamerverkiezingen de grootste partij te worden. ‘Het wordt moeilijker de christelijke beginselen in de wet vast te leggen.’ Maar het bereiken van de mijlpaal van 400.000 leden van de landelijke KAB verguldt deze bittere pil. Vanwege het neerslaan van de opstand in Hongarije door de Russen  wordt door de afdeling Roosendaal ƒ25 gestort.  De afdeling viert in juni het 40-jarig bestaan. ‘Een hele dag is de afdeling in touw geweest. ‘s-Morgens was er een mis voor levende en overleden leden’ en ‘s avonds was er ‘Rooms toneel’. Geconstateerd wordt dat de bezorging van de Kabel te wensen overlaat.

In 1957 stuurt de Cultuurdienst van de landelijke KAB een brief over het gebruik van media als televisie en film. De encycliek Miranda Prorsus van paus Pius XII geeft daarvoor richtlijnen. Ook verzendt de Cultuurdienst een circulaire met een boekengids voor de jeugd. Bisschop Baeten van Breda geeft dat jaar toestemming op 1 mei vanwege het pas ingestelde feest van St. Joseph-werkman, een speciale mis op te dragen. Het communiceren is vanwege het late uur een probleem,  want na half 6 ‘mag men geen vaste spijzen gebruiken’.

Sjoerd van der Veen – De geschiedschrijver van KAB Roosendaal

De diocesane bond stuurt in augustus 1958 een brochure over de BB, de Bescherming Bevolking. Zorg vooral bij een atoomaanval, met een presse-papier dat er geen bladen van je bureau afwaaien. Eind mei nodigt de NOVIB de KAB-Roosendaal uit voor een bijeenkomst over ontwikkelingssamenwerking; 2 bestuursleden gaan er naartoe. Er is ook klein leed: bestuurslid Heijnen wijst erop dat eertijds een kop koffie is beloofd tijdens bestuursvergaderingen. ‘Een vergadering is al erg genoeg en als je dan ook nog zonder koffie zit.’ Het AB gaat op 4 september akkoord met de aanschaf van een nieuwe stencilmachine. ‘Voorzitter zegt dat zodra er in het gemeentehuis een stencilmachine wordt vervangen, hij zal proberen deze over te nemen.’ Half januari 1958 wordt een brief uit Utrecht ontvangen over de mogelijkheid van een bepaalde vorm van samenwerking tussen NVV, CNV en  KAB, bijvoorbeeld door de herstelde samenwerking in de Raad van Vakcentrales.

In 1959 worden vakbondsacties gemeld zoals op 19 december een protestvergadering van St. Eloy in het Gildenhuis over het uitblijven van de cao in het metaalbedrijf. Op 22 december wordt na 2½ uur vergaderen besloten de eis tot keuze tussen de 5% verhoging en een eventuele staking te laten vallen en deze te vervangen door een eis van 3% met de bepaling dat na 1 jaar wordt onderzocht of een verdere verhoging met 2% mogelijk is.

In 1960 worden spanningen gemeld tussen de KAB en KVP in verband met de ‘vijandige houding die de leden van de KVP hebben aangenomen op hun laatste vergadering’. (…) ‘Bij de volgende verkiezingen over drie jaar zal onzerzijds getracht worden de vertegenwoordiging met 3 leden van de KAB in het bestuur te herwinnen.’ In maart wordt deelgenomen aan de landelijke steunactie van de drie centrales om de bouwstaking te steunen. Eind mei wordt de staking succesvol beeindigd.
En ‘de dames’ van de KAV (Katholieke Arbeiders Vrouwenbeweging) laten in dezelfde maand weten dat ze de vragenlijst niet zullen invullen, omdat ze zich niet als een organisatie bínnen de KAB beschouwen maar als een zelfstandige organisatie.

Kees van Kortenhof

 September 2020