Het geheugen van de vakbeweging

Johan van Hulst, PCOV-voorzitter van 1955 tot 1957

Eerste voorzitter Protestants Christelijke Onderwijzers Vereeniging

Johan van Hulst (1911-2018)

Johan van Hulst, onderwijs- en vakbondsman, verzetsheld en politicus, die op 22 maart op 107-jarige leeftijd overleed, was tussen 1955 en 1957 de eerste voorzitter van de Protestants Christelijke Onderwijzers Vereeniging (PCOV), een van de voorlopers van CNV Onderwijs, waarvan hij erelid was. Als bestuurder leidde hij in 1954 de fusie van de toen honderdjarige Vereeniging van Christelijke Onderwijzers en Onderwijzeressen in Nederland (‘de Grote’) met de in 1896 afgesplitste Unie van Christelijke Onderwijzers (jonge leerkrachten die vonden dat zij onvoldoende inbreng hadden bij de bond) in goede banen.

Van Hulst begon op zijn achttiende met lesgeven op een lagere school in Oudewater. Daar zaten klassen tussen met 45 leerlingen. Van Hulst daarover in 2004 in Schooljournaal: ‘Het woord werkdruk was nog niet uitgevonden, dus daar hadden we het niet over.’ Kleinere klassen vond hij een uitstekende ontwikkeling, hoewel ‘men niet moet denken dat een kind in een grote klas kansloos is.’  Grote scholen was een andere zaak. Als Eerste Kamerlid voor de CHU, later CDA (1956-1981) had hij ‘urenlang gepleit tegen die Mammoetscholen (van minister Cals), maar het mocht niet baten’.

Hervormde Kweekschool

Johan van Hulst. tijdens de bezettingstijd directeur van de Hervormde Kweekschool in Amsterdam

In 1938 werd hij leraar Nederlands en later (onder)directeur op de Hervormde Kweekschool (in het pand waarin tegenwoordig het Nationaal Holocaust Museum is gevestigd) in Plantage Middenlaan in Amsterdam. Daar tegenover stond de Hollandsche Schouwburg, door de Duitse bezetter gebruikt als verzamelplaats om Joden te deporteren. De kinderen werden ondergebracht in de crèche naast de Kweekschool. Op listige wijze wist Van Hulst met hulp van onder meer studenten, kinderverzorgers en crècheleiding honderden kinderen via het schoolgebouw weg te smokkelen. Voor deze rol is hij door Israël geëerd met de Yad Vashem-medaille.

Na zijn pensionering als hoogleraar pedagogiek aan de Vrije Universiteit kwamen de dromen. Van Hulst daarover in Het Parool: ‘Ik droom dat ik in een vreemde stad op zoek ben naar een onderduikadres voor mezelf en ik kan niks vinden.’

Peter Magnée

Eerder gepubliceerd in Schooljournaal, 7 april 2018