Het geheugen van de vakbeweging

Jeroen Smit – “Het klimaat, het gat tussen arm en rijk, wie ontfermt zich hier over?”


Jeroen Smit tijdens VHV/SBI-bijeenkomst over Tweehonderd van Mertens

“De markt heeft geen oplossingen voor het bewaken van de grenzen van onze planeet”

“Groei-Meer, de ‘200’ van Mertens hebben het, in verschillende samenstellingen de afgelopen 75 jaar welvaart-technisch geweldig gedaan, grofweg tot de crisis van 2008 was er vertrouwen…  Het morele kompas van die elite werd natuurlijk lang (en voor velen herkenbaar) gestuurd door de kerk, sinds de Tweede Wereldoorlog in toenemende mate door politiek/overheid en sinds de Val van de Muur vooral door de markt (door a-morele economische principes). Steeds nadrukkelijk gekenmerkt door adagium: groei, meer!

“In Het Drama Ahold en  beschrijf ik hoe dit denken het creëren van waarde voor de aandeelhouder de afgelopen 25 jaar centraal heeft gesteld.  Hoe het leiderschap in het bedrijfsleven zich daardoor laat leiden. Het is winnen-verliezen, de grootste willen worden, etc. Ieder voor zich. Dagkoersen regeren, in het bedrijfsleven en in de politiek. Het is goed voor de welvaart: de consument-in-ons floreerde en consumeerde erop los, maar de burger-in-ons kreeg het moeilijk, want wie ontfermt zich over het gemeenschappelijke belang (the common good)? Waar wordt richting aan ons bestaan gegeven?

Vertrouwen kalft af

“Het wantrouwen neemt toe, wie ontfermt zich eigenlijk over de gemeenschap? Sinds het begin van dit millennium kalft het vertrouwen in de elite af, we gaan van een high trust naar een low trust samenleving, leidend tot de financiële vertrouwenscrisis van 2008. Banken, multinationals worden steeds nadrukkelijker gezien als instituten die zich niet meer ontfermen over het gemeenschappelijke welzijn. Globalisten, bestuurlijke elite, mensen die nergens thuishoren, worden gewantrouwd. De bejubelde mondialisering, we hebben één markt, wordt in toenemende mate geconfronteerd met onbegrip en wantrouwen… Brexit-Trump-Baudet, klimaatontkenners winnen verkiezingen. Daaronder groeit het besef dat het er niet om gaat dat die wereld een markt is, het gaat om het besef dat we maar één wereld hebben. Het klimaat, het gat tussen arm en rijk…. wie ontfermt zich hier dan wel over? De markt heeft geen oplossingen voor het bewaken van de grenzen van onze planeet, wie wel? Wie grijpt in?

“Hoopvolle blik op wat komen gaat, de top 200 in 2030. De zoektocht naar een nieuwe gemeenschappelijk taal en leiderschap is bezig. Saving the soul of capitalism: de verschuiving naar focus op lange termijn resultaten, inclusief de belangen van andere stakeholders. Onlangs hebben 181 leden van de Amerikaanse Business Round Table in een manifest afstand genomen van Milton Friedmans; ‘the business of business is business’. Er bestaat niet zoiets als vrijheid zonder verantwoordelijkheid, bedrijven die stellen op de wereld te zijn om geld te verdienen, hebben geen bestaansrecht. Niemand kan succesvol zijn in een wereld die faalt.

De Jeroen Smit-trilogie – Het drama Ahold (2004), De Prooi (2008) en Unilever Het grote gevecht (2019)


Afrekenen op duurzaamheid wordt de norm

“Het belang van het Parijse klimaatakkoord en de Sustainable Development Goals worden een leidraad voor de toekomstige top 200. Feike Sijbesma van DSM staat nu al op 1 in de jongste top 200 van de Volkskrant. – Misschien hebben we daar wel een paar vreselijke crises voor nodig, helaas. Maar afrekenen op duurzaam-circulair-verantwoordelijk wordt de norm.

“Afsluitend: een paar voorzichtige lessen op basis van mijn onderzoek en boek over Unilever: Het Grote Gevecht & eenzame gelijk van Paul Polman. Dit verhaal is een poging om na het Ahold en ABNAmro-drama antwoord te geven op de vraag: maar wat dan wel. Wat voor soort leiderschap in het bedrijfsleven heeft de wereld nodig… Een multinational die groot is geworden door vooral lokaal te blijven, ging vanaf 1994 naar het voorbeeld van Amerikaanse concurrenten als Procter&Gamble ‘globaliseren’ en aandeelhouderswaarde centraal stellen maar probeert nu voorzichtig het lokale en vooral duurzame weer centraal te stellen.”

Jeroen Smit

Elementen uit de inleiding tijdens de VHV-SBI-bijeenkomst over de Tweehonderd van Mertens, op vrijdag 6 september 2019
De tweede inleiding werd verzorgd door Frans Stokman, Een sterke verschuiving naar internationale bedrijven en handel