Het geheugen van de vakbeweging

Jan Mertens

Jan Mertens was in de jaren zestig en zeventig de bekendste vakbondsleider van Nederland. Hij is vooral beroemd geworden door een redevoering die hij in oktober 1968 hield in Sneek. Deze rede kreeg veel publiciteit en hield de gemoederen jarenlang bezig.

Jan MertensJan Mertens

In Nederland’, zei Jan Mertens in Sneek, ‘is de hele economie in handen van rond tweehonderd personen. Van een groep mensen die elkaar goed kent en elkaar frequent ontmoet in verschillende colleges. Het is een even deskundige, financieel sterke als beangstigende groep.’ Het begrip de Tweehonderd van Mertens was geboren.Mertens (1916-2000) was een selfmade man die na de lagere school meteen een baan moest gaan zoeken. Een mens leeft niet voor zichzelf alleen, vond Mertens, en al op zeer jonge leeftijd was hij dan ook actief in de katholieke arbeidersbeweging. Hij was een aansprekende en doortastende persoonlijkheid en maakte, hoewel het hem daar nooit om begonnen was, al snel carričre. Hij bracht het uiteindelijk tot voorzitter van het Nederlands Katholiek Vakverbond, een van de voorlopers van de fnv, en in 1973 werd hij staatssecretaris van sociale zaken in het kabinet-Den Uyl.
Na zijn pensionering is hij zijn bijzondere levensverhaal gaan opschrijven, wat resulteerde in bijna tweeduizend pagina’s herinneringen, bespiegelingen, anekdotes. De journalist Arie Kuiper is erin geslaagd hieruit een belangwekkend maar vooral ook uiterst leesbaar boek te destilleren.
Jan Mertens bekleedde talloze openbare functies en heeft in zijn lange werkzame leven vele vooraanstaande leiders van politieke, maatschappelijke en religieuze organisaties ontmoet. Naast zijn drukke werkzaamheden was hij ook huisvader van een gezin dat uiteindelijk maar liefst tien kinderen telde. In dit boek doet hij uitvoerig en openhartig verslag van zijn leven als vakbondsman en politicus, gelardeerd met herinneringen aan zijn gezinsleven. Het resultaat is een fascinerend verhaal, niet alleen over de mens Mertens maar ook over een tijdperk dat nog maar kort achter ons ligt.