Het geheugen van de vakbeweging

“Jaap had een pioniersschop in de auto liggen”

Ambtenarenstaking 1983

“Tja, ik was meer van de coördinatie en communicatie, Jaap van de mobilisatie, van de directe benadering. Ik kon het uitleggen voor de media, Jaap wist de mensen in hun hart te raken. Hij wist het militante dat in mensen sluimert, wakker te maken. Wij vormden in 1983 een duo maar wel van twee totaal verschillende mensen.”

Jaap van de Scheur spreekt stakende ambtenaren toeJaap van de Scheur spreekt stakende ambtenaren toe

Jaap is Jaap van de Schreur, de bijna legendarische voorman van de AbvaKabo, die samen met zijn vice-voorzitter Hans Pont, in 1983 heel Nederland via uitgekiende vakbondsacties plat krijgt. Vooral de acties bij de reinigingsdiensten, de PTT en het openbaar vervoer treffen Nederland in het hart van de samenleving. Naarmate de acties langer duren, neemt ook de weerstand in de samenleving tegen de actievoerders toe. “Wij hadden heel wat uit te leggen en dat hebben we ook gedaan. In de media, voor de rechtbanken, we hebben het heel lang kunnen volhouden. Totdat de rechter ons terugfloot, onder het motto: staken mag wel, maar het moet niet te lang duren.” Pont zegt nooit bang te zijn geweest voor de vele bedreigingen die richting AbvaKabo werden geuit. “Maar ik weet wel dat Jaap een pioniersschop in zijn auto had liggen voor het geval dat..
“Tja, Jaap. Hij had een bepaalde manier van mensen toespreken. In een zaal legde hij direct contact met de mensen. Door bijvoorbeeld te vragen of er uitkeringsgerechtigden in de zaal zaten. En dat waren er altijd een heel aantal. Ook deze mensen moesten 3,5 procent inleveren en wij namen het en passant ook voor hen op. Zij kwamen ook naar al onze bijeenkomsten want zelf konden zij geen actie voeren. Zij hadden geen werk en konden niet staken. Tja en dan. De mensen staken hun handen op en het eerste contact met zo’n zaal was gelegd. Dat kon hij heel goed. En verder wist hij heel goed wat mensen graag wilden horen. Hij kreeg de mensen in beweging. Die machtige arm, riep hij dan, dat zijn jullie bij elkaar! Jaap kon mensen als geen ander motiveren en mobiliseren.”

Stakingskas

Ambtenaren hadden tot 1980 geen stakingsrecht. En de bond geen werkgeversbijdrage, zoals de rijke Industriebond. En geen weerstandskas. Acties zou de bond maar op beperkte schaal kunnen voeren. Er was geen geld, was de suggestie. Pont: “Lariekoek. We waren al jaren eerder begonnen geld te reserveren voor de stakingskas. Toen het er in 1983 op aankwam hadden we een veel grotere stakingskas dan menigeen dacht. Bovendien kregen we ook geld uit de centrale weerstandskas van de FNV.” “Kijk, we beperkten het aantal stakers. Daardoor konden we het lang volhouden. Door stiptheidsacties bij de Afvalverwerking Rijnmond kwam de hele afvalverbranding stil te liggen. Bij de veren in Zeeland idem dito. Bij de PTT staakte bijna niemand. De enige die wij in staking hadden waren de postvervoerders. En waar geen post vervoerd werd, kon er ook niet bezorgd worden. Dat noem ik strategisch staken. De echte stakers koesterden we. Jaap was daar heel slim in. Voor deze mensen hebben we beter gezorgd dan gebruikelijk was. Op basis van de toen gebruikelijke stakingsuitkering hadden ze het nooit zo lang uitgehouden. Een idee van Jaap.”

Strateeg

Pont wordt door de pers gezien als de grote strateeg achter de acties. Dat etiket kreeg hij door de Volkskrant opgeplakt. Hij kan er niet mee zitten. Integendeel zelfs. “De Volkskrant belde ons op. Die hebben waarschijnlijk gevraagd naar de strateeg van de acties. Toen heeft iemand blijkbaar geantwoord: je moet Pont hebben. Ik heb toen het hoe en waarom van onze strategie uitgelegd. De Volkskrant heeft mij toen te boek gesteld als de Grote Strateeg. Dat blijft hangen. Nou ja, ik zit ook niet zo in mijn vel dat ik dat dan ga tegenspreken.”
Piet de Vreede