Het geheugen van de vakbeweging

Ineke de Deugd – ‘Blijf altijd jezelf’

Vrouw in een echte mannenwereld

Ineke de Deugd is op 21 september 1958 in Barendrecht geboren. Ooit was ze binnen de Industriebond FNV één van de kwartiermaaksters voor meer vrouwelijke bestuurders. Haar loopbaan is uiterst gevarieerd, zeker binnen de vakbeweging. Haar standvastigheid en durf worden geprezen. Zij is getrouwd met Ruud van den Bergh. Zij hebben samen een zoon en een dochter. Ruud heeft nog een volwassen dochter uit zijn eerste huwelijk. Het gesprek met haar is opgenomen in de VHV-publicatie Het gezicht van de vakbeweging in Rotterdam II dat in 2014 is verschenen.

Ineke de Deugd, kwartiermaaksters voor meer vrouwelijke vakbondsbestuurdersIneke de Deugd, kwartiermaaksters voor meer vrouwelijke vakbondsbestuurders

Het eerste contact met een vakbond kreeg Ineke tijdens haar opleiding aan de Sociale Academie. In het 3e jaar liep zij stage bij de toenmalige Industriebond FNV. Haar leidinggevende daar was het hoofd van de afdeling Scholing en Vorming, Ruud Vreeman, later zeer bekend geworden als voorzitter van de Vervoersbond FNV, burgemeester van Zaanstad en burgemeester van Tilburg. Tijdens haar stageperiode was Ineke betrokken bij de ontwikkeling van cursussen voor vrouwen zoals ‘Zij aan zij’, een pilot in Rotterdam met Aggie Benner. De feminisering werd min of meer op poten gezet. Piet Zijm was hierbij betrokken. Allerlei ontwikkelingen gingen van start, maar nog niet alles mocht en kon. In brochures was het bijvoorbeeld nog niet mogelijk het woord abortus mee te nemen. Het was de tijd van Arie Groenevelt, de 35-urige werkweek, de vrije vrijdagmiddag en nog wat nieuwe ideeën. Het was ook toen dat het hoofdkantoor verhuisde van Utrecht naar Amsterdam, naar wat genoemd werd De Blauwe Badkuip. Na haar opleiding is Ineke werkzaam geweest als P & O functionaris bij het ministerie van WVS. Ook in de thuiszorg vervulde ze die functie.

Actieve vakbondsvrouwen in Zuid-Holland, begin jaren tachtig, Ineke de Deugd staat tweede van links
De vakbondswereld bestond nagenoeg alleen uit mannen. Zwaar werk, zware shag, veel vergaderen in de avonduren, fors taalgebruik met daarbij behorend gedrag. Kortom: het leek niet echt een beroep voor vrouwen… dacht men. Verandering was gewenst en noodzakelijk. Vooral de Industriebond FNV pakte het groots aan. Men ging de markt op en selecteerde negen vrouwen die samen, klassikaal, in Ginkelduin, gedurende twee maanden tot vakbondsbestuurder werden opgeleid. Op 1 maart 1987 begon die opleiding en daarna werd Ineke per 1 mei 1987 aangesteld als districtsbestuurder in Dordrecht. Velen fronsten de wenkbrauwen want Ineke werd geplaatst op het kantoor met het meest seksistische districtshoofd, Herman Berkhout. Ineke kwam te werken met o.a. Kees Kramer, Hans de Keijzer, Hans Stehmann, Frans Szablewski en Ruud van den Bergh, haar latere echtgenoot. Het was best een turbulente tijd maar je wordt dan ook snel ‘one of the guys’ blikt ze nu terug.
Ze had al snel een bijzondere binnenkomer. Bij chemiegigant Du Pont de Nemours had ze een CAO-resultaat bereikt. Dit werd door haar leden naar de prullenbak verwezen. Ze had ook het Philipsbedrijf Johan de Witt onder haar vleugels, zo ook Schwarzkopf. Een bijzondere ervaring was toch wel dat veel vrouwelijke kaderleden niet zo voor een vrouwelijke bestuurder waren. 

Acties

Zeer veel en afwisselend werk bracht het werk in de groot- en kleinmetaal. Er waren veel bedrijven in het Dordtse en vooral bij acties lieten die zich niet onbetuigd. Het staat haar nog helder voor de geest dat ze de allereerste keer een kantine moest toespreken bij een elektrotechnisch bedrijf. Dat gebeurde te allen tijde op de tafel, dus ging ook Ineke op de tafel staan. Achteraf is het leuk terugkijken, maar toen was het spannend. Ze heeft ook altijd een zeer aparte sfeer ervaren bij het ’s morgens vroeg bedrijven afgaan in actieperiodes. De meest tot de verbeelding sprekende actie vindt ze echter nog steeds die in de Rotterdamse Doelen. De opvattingen van de werkgevers en de bonden lagen zo ver uiteen dat er op het grote podium, samen met de kaderleden, steen voor steen, een ‘Muur van verzet’ werd opgebouwd. Ook herinnert ze zich de regelmatig terugkerende telefonische vergaderingen bij landelijke CAO-onderhandelingen. Op de kantoren in het hele land werd dan geluisterd naar de stand van zaken. Het gebeurde echter niet zelden dat de toonhoogte niet helemaal synchroon liep met de inhoud van de boodschap. 

Bonden

In 1992 werd Ineke districtshoofd in Dordrecht en bleef dat tot de sluiting van het kantoor. In 1996 ging ze aan de slag als docente aan de Hogeschool Rotterdam en Omstreken voor het vak Personeel en Arbeid. Het bloed kroop echter waar… en al in 1997 keerde Ineke terug naar de vakbeweging en wel naar de vakcentrale FNV district Zuid-Holland in Rotterdam. In 2000 ging zij vervolgens naar Utrecht om toe te treden tot het hoofdbestuur van FNV Bondgenoten. Dit was de opvolger van de gefuseerde Industriebond FNV, Vervoersbond FNV, Voedingsbond FNV en Dienstenbond FNV. Hier bleef zij tot eind 2002. Het hoofdbestuur trad toen in zijn geheel af omdat de Bondsraad negatief reageerde op een voorgenomen reorganisatie en contributieverhoging. Er stonden nogal wat arbeidsplaatsen op de tocht. Kantoren werden gesloten en er moest fors bezuinigd worden. Ineke veranderde van baan en ging (in 2003) als regiohoofd aan de slag bij de Bouw- en Houtbond FNV in Rotterdam. In 2006 verlaat ze de vakbeweging en treedt als adviseur arbeidsvoorwaarden in dienst bij MKB Nederland in Den Haag. Een tot dan toe zeer gevarieerde loopbaan, dat zeker. 

Nevenfuncties

Vanuit haar werk bij de bond heeft Ineke veel nevenfuncties bekleed. Zij maakte deel uit van de Ontslagcommissie van het toenmalige Gewestelijk Arbeids Bureau (GAB) Dordrecht. Ze was bestuurslid van de uitzendpool in de metaalindustrie, de Stichting Deltametaal. Ze nam deel in het bestuur van de SMOR, de Stichting Metalektro-Opleiding Rijndelta, was bestuurslid bij het Regionaal Bestuur Arbeidsvoorziening (RBA) Rijnmond en ook bij het Centraal Overleg Opleiding (COO) Haaglanden. Ineke is betrokken bij de Volkshogeschool Olaertsduyn, de emancipatieraad van de gemeente Barendrecht, Groen Links in Ridderkerk en de medezeggenschapsraad van de school van haar kinderen. Haar conditie houdt ze bij op de sportschool en al roeiend op de Waal, vlak achter hun huis. 
Spraakmakende collega’s uit haar bestuurdersperiode zijn geweest Herman Berkhout, Hans de Keijzer, Hans van der Windt, Cees de Wildt, Willy Marks, Wouter Waleson, Piet Janssen en natuurlijk haar man, Ruud van den Bergh. Ze stond in het wereldje bekend om haar standvastigheid, het vasthouden aan een lijn, jezelf blijven, het spel altijd spelen. Ervaring, begrip, het geven van ruimte, het investeren in relaties zijn zaken die gebruikt kunnen worden voor het toewerken naar win/win situaties. Het ultieme doel voor iedere goede professionele onderhandelaar(ster)
Hans Hoogesteger (2010)
Het interview is opgenomen in de VHV-publicatie Het gezicht van de vakbeweging in Rotterdam II, uitgebracht in februari 2014