Het geheugen van de vakbeweging

In Memoriam Wim Spit (1924-2013)

Van historische betekenis voor de FNV

Hčt moment uit de lange vakbondloopbaan van Wim Spit was zijn beslissing als NKV-voorzitter om door te gaan met de oprichting van de FNV toen het CNV om levensbeschouwelijke redenen afhaakte. Het was 1973, in tegenstelling tot de christelijke vakcentrale gold voor het NKV dat de V van vakbeweging belangrijker was geworden dan de K van katholiek. Oud-NKV-voorlichter Muus Groot blikt terug op de loopbaan van Wim Spit, die op 28 juli 2013 is overleden.

Wim SpitWim Spit

Mijn herinnering aan het vervolg is: Moest het NKV dan maar de tijd zijn werk laten doen en accepteren dat het federatieproces , voor wie weet hoe lang,  werd beëindigd?  Of viel er nog iets te masseren bij het CNV en het NVV ? Het moet Wim Spit door het hoofd zijn gegaan voordat hij zich uitsprak over de situatie.
Op dat cruciale moment  vroeg hij niet om een  schorsing, noch  probeerde hij het CNV over te halen tot een concessie: hij zei dat de bespreking verder zou gaan tussen de overgebleven partners. Nu moest het gebeuren: Spit kon vermoeden dat de federatie  een breed  overleg  in het NKV  over een nieuw mandaat, niet zou hebben overleefd. Ook Wim Kok, de pas aangetreden voorzitter van het NVV,  probeerde  niet te  ontsnappen aan het inmiddels zwaar beladen federatieproces. Hij volgde Wim Spit.

Realistisch

Elk jaar ontmoetten we elkaar een dag, Wim en ik, en met die krachtige stem die hij tot zijn laatste dagen heeft gehad deed hij de gang van zaken nog maar eens uit de doeken. Met zoveel nadruk en precisie alsof de beslissing nog anders zou kunnen uitvallen. Maar dat gold ook voor andere avonturen die ik als zijn perschef met hem mocht beleven. Een hoogtepunt bij de FNV dat hem na al die jaren evenzeer begeesterde, was het SER-advies over de medezeggenschap. Daarover hebben hij en Arie Groenevelt, de radicale voorzitter van de Industriebond NVV/ FNV heftige debatten gevoerd in de federatieraad. Uiteindelijk won de  realistische visie van Wim Spit. De OR bleef een orgaan van de onderneming zij het met ruimere bevoegdheden. In september 1981 op het fusiecongres nam hij afscheid als vicevoorzitter van de  FNV onder, en vooral naast, Wim Kok
Wim Spit was een product van de hoge schoolopleiding aan het A.C. de Bruijn- instituut kort na de oorlog. Daar werden katholieke jongeren in een driejarige opleiding geschoold als vakbondsbestuurder. Fons Arnolds die het leerplan maakte zei daarover (in 1981) : “Het leerprogramma was natuurlijk heel belangrijk, omdat je er dingen in stopte die vakbondsbestuurders nodig hebben bij hun werk om goede belangenbehartigers te zijn. Maar als het belangrijkste van alles beschouw ik nog steeds het leren je verstand te gebruiken. Leren informatie te verwerken, leren lezen, hoofdzaken van bijzaken leren onderscheiden en zelf een oordeel te leren vormen. Het gaat om het leren functioneren van je denkkracht en dan maakt het niet eens zoveel uit, wat je precies in het leerprogramma stopt”.

Niet in eigen zuil opgesloten

Eigen denkkracht heeft Wim Spit wel moeten aanwenden om  zijn vakbeweging in nieuwe banen te leiden. Hij doorliep de rangen van de katholieke vakbeweging van assistent bestuurder bij de vervoersbond St. Raphael tot voorzitter van het NKV. Hoewel altijd een gelovig katholiek gebleven heeft hij zich niet laten opsluiten in de verzuiling. Politiek al helemaal niet, hij wenste de politiek buiten de vakbeweging te houden. Ik kan vermoeden dat hij als brave katholieke jongen lid van de KVP is geweest, maar over zijn voorkeur nů wilde hij zich absoluut niet uitlaten. Hij was ongerust over de toenemende politisering binnen de FNV die hij waarnam.

Wim Spit was een krachtige onderhandelaar, een gehaaide vakbondsbestuurder. Hij kon technocratisch overkomen en hij miste de verbale bevlogenheid van zijn medebestuurder Herman Bode, maar hij was koersvast en duidelijk. Op beslissende momenten koos hij voor de vernieuwing van de vakbeweging. Daar waren visie en moed voor nodig. De beambtenbonden verlieten het NKV en de katholieke hiërarchie toonde voornamelijk onbegrip. Onder zijn voorganger Jan Mertens was het NKV gaan twijfelen aan de levensbeschouwelijke verdeeldheid van de Nederlandse vakbeweging. Wim Spit durfde er  consequenties aan te verbinden en hij bleek sterk genoeg om  het NKV de FNV binnen te leiden. Een man van historisch betekenis  voor de vakbeweging.

Muus Groot
30 juli 2013