Het geheugen van de vakbeweging

Gijs Wildeman

Gijs Wildeman naar aanleiding van bijeenkomst Tweehonderd van Mertens

MACHT

Een leerzame en verassende middag vrijdag 6 september 2019, de bijeenkomst over Macht. Op het landgoed Zonheuvel in Doorn, georganiseerd door het SBI en de VHV. Uitgangspunt waren de woorden van toen NKV-voorzitter Jan Mertens (1916-2000) die hij op 19 oktober 1968 in Sneek uitsprak.:‘Onlangs hebben wij gesteld dat de hele economie in ons land in handen is van rond de 200 personen’. Daar ging de eerste  spreker Frans Stokman op door. Hij kan het weten, met anderen schreef hij in 1975 het boek ‘Graven naar de Macht’. Een verdere uitbouw van de woorden van Mertens. Dat kon je ook zien aan een plaatje met lijnen waar het Old Boys Networks elkaar de bal toespeelden van uit de banken naar de industrie en andersom met medewerking van de politiek.

Dia uit inleiding van Frans Stokman

Maar in eens stond ik op het verkeerde been toen Stokman uitgebreid over duurzaamheid ging praten. Zit ik op een voorlichtingsmiddag over het Milieu dacht ik even. Nou wel een beetje kreeg ik door want volgens Stokman is Energie de nieuwe Macht. En dat is niet de Energie die nog in de grond zit, die moet je daar laten zitten volgens de professor. Via de duurzaamheid de Macht pakken. Daar wilde ik over nadenken maar die tijd kreeg ik niet. De tweede spreker Jeroen Smit, bedrijfskundige en journalist, oud-hoogleraar journalistiek hield een keigoed betoog over Macht. Over de Macht van de banken. Hij schreef ‘De Prooi”, het verhaal van Rijkman Groenink bij de ABNAMRO Bank. Legde nog weer eens uit dat we nog steeds opereren vanuit de gedachte, “hoe meer economische groei, hoe beter’. Hij ontleedde meneer Paul Polman de teruggetreden baas van Unilever als Milieufrik maar toch ook weer niet als je kijkt naar de dochter ondernemingen. Op de klassieke vraag dat het toch altijd de veelverdieners zijn antwoordde Smit, dat hem dat niet zoveel zei. Als je maar goed bent voor je mensen en de maatschappij Zijn boodschap was: ‘Hoe ga je met Macht om’. Neem je verantwoordelijkheid en daar hoort absoluut duurzaamheid bij. Elke minuut rijdt er een vrachtwagen vol plastic de oceaan in. Dat moet anders.

Pauze

Vlnr Cees Oudshoorm, Zakaria Boufangacha en Ferd Crone

Pauze, daar was ik wel aan toe. Ik zocht nog naar de juiste lijn. In een gesprek met een oud-collega stelden we ook vast dat we Henk van Zuthem (1929-2018) weer gehoord hadden. onze rector van de kaderschool CNV. “Rechtvaardigheid en doelmatigheid, Ethiek en Macht.” Na de pauze hadden we een forum van politiek, Ferd Crone Eerste  Kamerlid van de PvdA,  werkgevers, Cees Oudshoorn, directeur VNO-NCW  en werknemers, Zakaria Boufangacha  coördinator arbeidsvoorwaarden van de FNV. Leuk om te horen maar niet meer zo spannend. Er werd nu voor mij te weinig naar de toekomst gekeken. Ja ja , misschien een nieuw akkoord van Wassenaar? Ik was niet meer geïnteresseerd waarom cao-onderhandelingen zo lang moeten duren. En op de vraag waar nu de macht van de vakbonden ligt kwam helemaal geen antwoord. De visie van Jeroen Smit moet volgens mij nog indalen bij de mogelijke uitvoerders.

Napraten bij de borrel. Daar kwamen clichés naar boven, dat Macht verdeeld moet worden. Jawel, maar ik heb net geleerd dat de goede Macht kiest voor duurzaamheid. En dan krijgt ook Bob Goudswaard (1934) de voorganger van van Zuthem als rector van de kaderschool CNV gelijk met zijn ‘Economie van het genoeg’.

Terug rijdend naar huis komt er een tekst uit het eerste Bijbelboek Genesis 2 in mijn hoofd. We hebben de aarde gekregen om het te bebouwen en te bewaren. Precies dat is het!  Wat je ook gelooft of niet en wie je ook bent Daar gaat het om. En daar moet iedereen uit alle MACHT aan werken.

Gijs Wildeman,

10 september 2019