Het geheugen van de vakbeweging

Bram Buijs, eerste voorzitter van Bouw- en Houtbond FNV

 

Onder Dak! FNV Bouw 1982-2015

BRAM BUIJS (VOORZITTER 1982-1985)

GEZOND VERSTAND, HUMOR, RELATIVERINGSVERMOGEN

Bram Buijs heeft hem zijn hele leven bewaard, de brief van 12 mei 1954 waarin Cor Brandsma, de toenmalige voorzitter van de Algemene Nederlandsche Bouwbedrijfsbond (ANB), liet weten met hem eens van gedachten te willen wisselen over ‘bepaalde aangelegenheden’. Hij wilde, zo bleek, hem polsen voor de bezoldigde voorzitterspost van de bondsafdeling Amsterdam. Buijs aarzelde niet lang en waagde de sprong. Een sprong die bepalend was voor een opmerkelijke vakbondscarrière. Tot het moment dat ‘bepaalde aangelegenheden’ ter tafel kwamen was Buijs gesalarieerd penningmeester van de afdeling Vlissingen, kantoorhoudend boven een groentewinkel. Het bondsbestuur van de ANB achtte hem rijp voor een zwaardere post. En dat wás Amsterdam. ‘Er ging geen week voorbij zonder dat er ergens rotzooi was’, zei hij daar ooit over. Hij moest het opnemen tegen ‘de troep aan aannemers en onderaannemers die je toen had’ maar ook tegen een deel van zijn achterban, dat er communistische sympathieën op nahield. ‘Je moest ervoor waken om niet door die gasten als boodschappenjongen te worden gebruikt.’

GEMEENTERAADSLID

Bram Buijs werd in 1923 geboren in Arnemuiden als zoon van een timmerman. Hij trad na de ambachtsschool in de voetsporen van zijn vader. Als twintiger bleek hij meer in zijn mars te hebben. Hij werd gemeenteraadslid in Vlissingen en bestuurslid van de plaatselijke ANB-afdeling. Toen daar in 1952 een bezoldigde penningmeester aangesteld moest worden, werd hem die functie toevertrouwd. Al twee jaar later verkaste hij naar Amsterdam. In 1962 volgde een nieuwe stap, toen hij werd gekozen in het bondsbestuur. Twee jaar later ging Brandsma met pensioen en overhandigde Buys de voorzittershamer. Hij zou de bond 21 jaar leiden.

Bij de fusie met de meubel- en houtbond op 1 januari 1971 werd de ANB omgedoopt in Bouwbond NVV. Er was toen al een hechte samenwerking ontstaan met de vroegere concurrent, de Bouw- en Houtbond NKV. Buijs en zijn katholieke collega Leo Brouwer vonden elkaar in de opvatting dat de vakbeweging gebaat was bij grotere eenheid. Zij slaagden er in een federatie tussen de beide bonden te bewerkstelligen. Begin jaren zeventig bouwden die een hoofdkantoor in Woerden en gingen samenwonen. Een kleine tien jaar later, op 1 januari 1982, leidde dat tot een fusie en ontstond de Bouw- en Houtbond FNV. Buijs werd de eerste voorzitter van de nieuwe bond. Dat bleef hij tot het voorjaar van 1985, toen hij het voorzitterschap overdroeg aan Jan Schuller. In september van dat jaar werd hij 62 en ging met pensioen.

FAKKEL

Bij zijn afscheid benadrukte hij in een interview met het bondsblad dat de maatschappij er zonder vakbeweging anders had uitgezien. ‘Betere arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden komen niet uit de lucht vallen. Daar is over onderhandeld; die zijn bevochten. Als de vakbeweging er niet was geweest, wie had dat dan gedaan?’ Hij noemde daarbij ook de sociale zekerheid, die mede door toedoen van de vakbeweging tot stand was gekomen. Hij betreurde het dat hij ook het begin van de afbraak van sociale regelingen moest meemaken. ‘Het is triest om bij je vertrek te moeten zien hoe in een tijd van crisis kan worden afgepakt wat met zoveel pijn en moeite is verworven.’

Hij refereerde daar ongetwijfeld ook mede aan, toen hij in een persoonlijk woord ter gelegenheid van zijn afscheid schreef: ‘Naast het boeken van winst en vooruitgang voor de bond en de werknemers zijn mij ook teleurstellingen en tegenslagen niet bespaard gebleven. Die zijn in het vakbondswerk ingebakken. Ze vormen soms echter ook een bron voor nieuwe ideeën, voor extra inspiratie en motivatie. Ja, ze houden om het zo eens te zeggen de fakkel brandend.’

BRUGGENBOUWER

De betekenis van Bram Buijs voor de vakbeweging ging verder dan het bondsvoorzitterschap. In een tijd dat binnen de FNV bonden soms als kemphanen tegenover elkaar stonden, speelde hij de rol van bemiddelaar, van bruggenbouwer. Wim Kok, de FNV-voorzitter in die jaren, zei het zo: ‘Gezond verstand, humor, relativeringsvermogen: met die gereedschappen heeft Bram de FNV grote diensten bewezen.’ Ook op internationaal terrein was Buijs actief. Hij was zestien jaar lang voorzitter van de Internationale Bond van Bouw- en Houtarbeiders (IBBH). Hij reisde in die functie naar alle uithoeken van de wereld. Maar als hij op de avond na een bondsraadsvergadering of een congres te midden van collega’s en kaderleden aan de borrel zat en een sigaartje opstak, werd hij weer even die jongen van toen uit het Zeeuwse dorpje. Dan hief hij aan: ‘Als de klok van Arnemuiden…’.

Bij zijn afscheid op 7 september 1985, na 33 jaar en 7 dagen bondsdienst, werden hem honderdvoudig nog vele gezonde jaren toegewenst. Die kreeg hij niet. In oktober 1986 werd hij getroffen door een beroerte. Op 4 januari 1987 overleed hij.