Het geheugen van de vakbeweging

Geesje van Wieren-Jagt

“Veel Joegoslavische meisjes werkten hier bij Danlon onder slechte omstandigheden; daar konden wij wat aan doen”

In 2012, 2013 heeft Siska Caneel een groot aantal verhalen opgetekend van ‘Vrouwenbondsvrouwen’. Deze zijn gebundeld in het boek De Vrouwenbondsvrouwen, 1948 – 2013, 65 jaar Vrouwenbond(s)levens. Geesje van Wieren-Jagt (1934), lid sinds 1964, uit Emmen is één van hen.

Geesje van Wieren-JagtGeesje van Wieren-Jagt

Ook in Emmen krijg ik een gezellige ontvangst. Bij de oud-voorzitter Geesje van Wieren zijn een aantal vrouwen van de afdeling bij elkaar gekomen. Er liggen fotoboeken op tafel van bijna 57 jaar Vrouwenbond in deze plaats. Een hele geschiedenis, met de oprichtingsnotulen erbij. Ook de zelfgemaakte afdelingsvlaggen zijn meegenomen en voordat de regen naar beneden plenst zet ik de vrouwen met hun vlag op de foto.
Ze raken niet uitgepraat deze vrouwen. Het lijkt wel een reünie, terwijl ze elkaar toch iedere veertien dagen op een afdelingsbijeenkomst zien. Maar de foto’s roepen zo veel herinneringen op. En de namen die genoemd worden… ze staan even stil bij al die vrouwen die er niet meer zijn.
Geesje van Wieren heeft zich goed op het gesprek voorbereid. Ondanks dat de Vrouwenbondsafdeling al in 1956 werd opgericht, werd ze zelf pas in 1964 lid. Nog geen jaar later werd ze 2e secretaris. Dat duurde nog geen jaar en toen trad ze toe tot het dagelijks bestuur als secretaris. In 1977 kreeg ze na 17 jaar huwelijk met haar man Jan eindelijk een kind. Toen is ze een poosje teruggetreden. Maar in 1980 was ze terug en wel als 2e voorzitter in het district Drenthe.
Meerdere functies volgden, en van 1999 tot 2009 was Geesje voorzitter van de afdeling Emmen. Ze werd opgevolgd door de huidige voorzitter Grietje Zuidema – Masselink. Op het plaatselijke postkantoor zat Geesje namens de afdeling wekelijks zomerzegels te verkopen. Ze zat in de Commissie Leermarkt, in de werkgroep Buitenlandse Werknemers, werkgroep Politieke Scholing, de Hartstichting, NVV-bestuur afdeling Emmen, in de plaatselijke Vrouwenraad en in de Groep van Zeven (voorbereiding 1 mei bijeenkomsten).
Grietje Zuidema, Diny Kuik en Grietje Jeuring vullen de verhalen van Geesje aan en vertellen ook hun verhalen. Ze kennen elkaar al jaren. Niet alleen van de Vrouwenbond, maar ook van andere organisaties, politiek, scholing, koor enz. Ze lezen voor uit het notulenboek van de oprichting. Zoals op meerdere plaatsen kwam ook hier het initiatief van de bestuurdersbond van het NVV. Er werd een oproep gedaan voor de oprichting van een vrouwenafdeling. Ze kwamen samen in het NVV-gebouw Emmermeer. Er kwamen 11 vrouwen op af en een voorzitter werd benoemd. Aaf Strik Oorhuis “dat was een echte mevrouw, daar keken we tegen op” was de eerste voorzitter en Aaltje Aalders – Fokkinga werd de secretaris.
Er werden regels afgesproken en steeds meer vrouwen sloten zich aan. Ooit waren er in Emmen zelfs twee afdelingen omdat het een groot gebied betreft en sommigen de afstand tot de bijeenkomsten te ver vonden. Op het hoogtepunt had de afdeling ruim 125 leden. Vanaf het begin komen de vrouwen elke veertien dagen bijeen. “Er zijn door de jaren heen soms hevige discussies over geweest“ vertelt Geesje. ”Regelmatig kwamen er weer voorstellen om slechts eens per maand bij elkaar te komen. Maar dat hebben we nooit gewild, want als je dan een keer niet kunt, spreek je elkaar 2 maanden niet.
We dronken twee koppen thee voor 10 cent en om de kas te spekken hielden we een verloting. De prijzen brachten we zelf mee van huis. Dus vaak levensmiddelen of andere kleinigheden. Het bondslied werd ingestudeerd onder begeleiding van een mondharmonica. Om bij de tijd te blijven deden we altijd ook even wat hersengymnastiek.”
Er werd regelmatig samengewerkt met de districten Friesland en Groningen. In de Drentse regio waren 24 afdelingen actief. Er werd eens per jaar een gezamenlijke gezellige avond georganiseerd. Dit hebben de vrouwen nog tot 2008 volgehouden. “Maar de vrouwen worden ouder, en gaan niet graag meer ver van huis, dus dat is nu afgelopen”, vertelt Geesje.
Ze herinnert zich dat ze ook nog een deur-aan-deur-actie heeft gehouden. “Toen kwam Jenny Zwanepol van het hoofdbestuur en gingen we alle afdelingen af. Ja, we zijn hier altijd zeer actief geweest.” De andere vrouwen vullen het lijstje aan. “Er werden door de gemeente leermarkten georganiseerd en daar hadden wij altijd een stand. Daar stonden allerlei niet commerciële onderwijsinstellingen, tegenwoordig zou je het educatief noemen. Je zag daar het arbeidsbureau, de streekschool, de muziekschool, de open school, de Volksuniversiteit en dan stonden wij daar tussen.”
De Vrouwenbond was alom in de gemeente vertegenwoordigd, de vrouwen bekleedden bestuursfuncties en zaten in vele commissies. Hun stem werd graag gehoord. Zoals in de werkgroep Buitenlandse Werknemers. “Bussen vol Joegoslavische meisjes kwamen hier om te werken in de kousenfabriek van Danlon. Er waren erg slechte arbeidsvoorwaarden, daar konden wij wat aan doen.”
Verder lieten ze hun stem horen in de Stichting Ontwikkelings Samenwerking, bestuur Hartstichting, de NVV-afdeling, de ontslagcommissie van het Arbeidsbureau, Vrouwenvakschool, en hielpen ze buitenlandse vrouwen inburgeren. Een flink aantal vrouwen haalde een diploma nieuwe technologieën, een bijspijkercursus en computerles.
Het afdelingsbestuur deed mee aan de scholing in Oosterhesselen, Havelte en Assen. De schoonmoeder van Geesje paste dan op de kleine. Ze namen liefst zelf hun brood mee, want op een terras gaan zitten was geldverspilling. Dat vond iedereen ook heel gewoon. “Er was daar altijd zo veel te eten, dan vroegen wij ons af wie dat toch allemaal betaalde?
Net als alle vakbondsvrouwen die ik heb gesproken kijken ook deze vrouwen heel enthousiast terug op de landelijke bijeenkomsten, met name in Vierhouten, maar ook in Musis Sacrum te Arnhem en in een grote hal in Hilversum. Deze afdeling heeft maar liefst drie zelfgemaakte vlaggen. Met Cobi Schreijer werden de strijdliederen ingestudeerd. Vanzelfsprekend werd er ook actie gevoerd, daarvoor gingen ze zelfs een keer naar België. Ze waren erbij tijdens landelijke ANW-acties in november 1996. Maar ze wierpen ook een barricade op toen de plaatselijke viswinkel met sluiting werd bedreigd. 1565 handtekeningen werden opgehaald en de winkel bleef en is er nog steeds.
De congressen werden bezocht, ze herinneren zich Apeldoorn, Zutphen en Amersfoort. Ze deden mee aan de scholingsprojecten van de Vrouwenbond en gebruikten daarvoor het ledenblad Binding. Geesje vertelt:  “We zijn er zo veel wijzer van geworden, we bleven op de hoogte van alles wat er op de wereld gebeurde, we konden meepraten. Nee, ik had het niet willen missen, ik zou zo weer lid worden.” Daar zijn de andere dames het zeer mee eens.
Mijmerend halen ze nog wat herinneringen op: “Vroeger had je de convocaties, die werden huis-aan-huis bezorgd. Nu komen de uitnodigingen vaak per e-mail. We speelden bingo, we maakten leuke uitstapjes, sint en kerst werden gevierd en demonstraties van beroepen. Er waren gezellige fietstochtjes en natuurlijk werd er samen gegeten. Nu wordt het allemaal steeds minder, we zien leden om ons heen wegvallen. “Toch worden alle vrouwen, jubilarissen, of ze nog actief komen of niet, tijdens een feestelijke bijeenkomst gehuldigd. Ze krijgen dan ook bloemen. Amsterdam heeft dan al het speldje per post gestuurd, dat spelden wij niet meer op”.
Grietje Zuidema de huidige voorzitter zegt: “Geesje is de motor van de afdeling, ze houdt de boel goed bij elkaar. Daar zijn we blij mee.” Natuurlijk protesteert Geesje, die in april 2002 overigens werd benoemd als lid in de orde van Oranje Nassau, voorgedragen door haar FNV-vriendinnen. Voor al haar werk voor de FNV.
Bladerend in de vele boeken met foto’s en knipsels wijst ze me twee krantenkoppen aan. “Door bezuinigingen in de gezondheidszorg krijgen we hier armoede en Amerikaanse toestanden” en over de FNV actie in Assen “wel een basispakket, maar een uitgeklede versie.” Kranten van 25 jaar geleden, maar het had ook vandaag kunnen zijn.
Twee weken na mijn bezoek aan de vrouwen in Emmen stuurt Geesje me nog vellen vol informatie, mijn verhaal is echt niet compleet. Deze vrouwen zijn zo actief geweest, als ik alles wil beschrijven kan ik een boek over de afdeling Emmen schrijven. Zoals over de meeste afdelingen trouwens.
Siska Caneel
Emmen,  oktober 2012