Het geheugen van de vakbeweging

Fundamentele veranderingen

Toen en nu

De laatste papieren uitgave van onze Nieuwsbrief geeft stof tot overdenking. 29 jaar VHV, 25 jaar Nieuwsbrief en 21 jaar elk kwartaal een Dwarsligger. Vanaf 2013 zijn we digitaal te lezen. We moeten met de tijd mee, daarom werden we een paar jaar geleden al van een vereniging een stichting.

De Burcht: toen Vakbondsmuseum, nu conferentie-oordDe Burcht: toen Vakbondsmuseum, nu conferentie-oord

De Vakbondshistorische Vereniging was nauwelijks opgericht in 1983 of het overheidspersoneel ging in het najaar onder aanvoering van Jaap van de Scheur van AbvaKabo massaal in staking. Het kabinet-Lubbers I wilde alle uitkeringen en ambtenarensalarissen met drie procent verlagen.
Ten tijde van het eerste nummer van de Nieuwsbrief in september  1987 konden werknemers in allerlei bedrijfstakken na veertig dienstjaren op hun 57ste  via de VUT of anderszins met vervroegd pensioen gaan. Kom daar nu eens om. De stemming in het land was toen zelfs zo dat je voor asociaal werd uitgemaakt indien  je  als oudere werknemer geen plaats maakte voor een jongere werkloze.  Er werden emoties ingelegd, dat kon immers je zoon, dochter of buurjongen zijn. Het  beeld is nu gekanteld, ondanks  een groeiende jeugdwerkloosheid worden ouderen toch gedwongen langer in het arbeidsproces te blijven.  Met de bijbehorende praatjes, je bent een softie als je niet opgewekt doorgaat tot je 67ste. Liefst nog langer. Bijgestaan door overheidsregelingen wordt een economische wet aangescherpt dat met een groter arbeidsaanbod de arbeidskosten gaan  dalen.  Mooi meegenomen voor de ondernemers  in ons land, zeker ook voor de overheid zelf die misbruik maakt van haar dubbelrol als wetgever en werkgever. 
De eerste Dwarsligger ging over de opening van het Vakbondsmuseum op 1 mei 1991. Dat was een bijzondere bijeenkomst met de koningin erbij. Enkele maanden later stond het land op zijn kop vanwege de ingreep in de WAO.  Minister van Financiën  en voormalig  FNV-voorzitter Wim Kok werd er hard op aangesproken en  ernstig door in verlegenheid gebracht. De PvdA verloor haar voorzitter,  de staatssecretaris van Sociale  Zaken en Werkgelegenheid en duizenden leden. 250.000 vakbondsleden demonstreerden op 5 oktober tegen de WAO-voornemens van de regering  op het Malieveld in Den Haag.  De tot dan toe grootste vakbondsdemonstratie werd  op 2 oktober 2004 op het Museumplein in Amsterdam overtroffen door 300.000 mensen die  woedend waren vanwege de voorgestelde ingrepen in de sociale zekerheid door Balkenende en De Geus.
Inmiddels  is het  Vakbondsmuseum  ter ziele.  Een troost is wel dat de Burcht van de Diamantbewerkersbond vanwege een grondige restauratie  aanzienlijk fraaier oogt. Met dank aan de Vereniging  Hendrick de Keyser.
De marktwerking, de bezuinigingen, de flexibilisering van de arbeidsmarkt en nog veel meer hebben de vakbeweging  in de verdediging gedrongen. ‘Het is goed om van het verleden te leren, maar we moeten er niet in blijven hangen’, hoorde ik onlangs. Je zou deze uitspraak van toepassing kunnen verklaren op al die bonden die onlangs uit hun vakcentrale zijn getreden.  Zo te zien worden er in vakbondsland nu andere bruggen geslagen dan vroeger.  De verantwoordelijke  figuren verwachten kennelijk minder van de samenwerking binnen de eigen historisch gevormde vakcentrale of zuil dan van machtsvorming  met verwante  beroepsgroepen uit de bedrijfstak of overheidssector. U mag voor uzelf vaststellen of de reorganisaties en herpositionering  in vakbondsland  een halt gaan toeroepen  aan dertig jaar  afbraak van de verzorgingsstaat en werknemersrechten en  de bindings- en wervingskracht van de vakbeweging zullen versterken. 
Harry Peer