Het geheugen van de vakbeweging

 Column Lodewijk de Waal

Cyril Ramaphosa, een oude vriend van de FNV, president van Zuid-Afrika

Ik heb er gemengde gevoelens bij. Cyril was een dappere vakbondsleider van de National Union of Mineworkers. De eerste 10.000 gulden voor zijn bond kreeg hij van de FNV, en daarmee legde hij een fundament voor een machtige bond die een cruciale rol speelde, als onderdeel van de vakcentrale Cosatu, in de val van de Apartheid.

Cyril onderhandelde ook over de vorming van een democratische regering, en was de door Mandela beoogde opvolger als president. Onder Mandela’s presidentschap was Cyril onder meer parlementsvoorzitter, en als zodanig bezocht hij Nederland. Hij nodigde mij, als FNV-voorzitter, uit voor een lunch in den Haag en betuigde uitgebreid zijn dank voor de steun van de FNV in de jaren van de strijd tegen de Apartheid.

Hij was nog maar nauwelijks gewend aan zijn nieuwe status en vertelde met enig plezier dat hij op de Zuid-Afrikaanse ambassade met alle egards was ontvangen – uiteraard. Maar dat er, toen hij een theelepeltje liet vallen, een witte bediende naast hem knielde om het lepeltje op te rapen, dat was toch een gebeurtenis die hij zich in de jaren daarvoor niet had kunnen voorstellen…

Maar Cyril volgde Mandela niet op, Mbeki werd de weinig charismatische opvolger als president. Cyril was hevig teleurgesteld en stortte zich in het bedrijfsleven. Hij werd schatrijk.

Toen ik in 2009 in Zuid-Afrika op het congres van Cosatu was om de Elijah Barayi Award in ontvangst te nemen voor de voortdurende steun van de FNV in de strijd tegen de Apartheid, was er een feestavond in een chique resort. Een kapitaal landgoed met luxe hotels en faciliteiten. Eigendom van Cyril, werd me verteld. Later las ik over zijn rol in het gewelddadig optreden tegen mijnwerkers: hij was inmiddels commissaris bij een groot mijnbouwbedrijf.

Er is opluchting over het – eindelijk – vertrek van Zuma. Een oude vriend wordt nu alsnog president. Te hopen valt dat hij zijn roots niet vergeet. Hij is in ieder geval rijk genoeg om niet corrupt te hoeven zijn.

Lodewijk de Waal

Februari 2018