Het geheugen van de vakbeweging

Catelene Passchier, voorzitter werknemersdelegatie bij de ILO (foto Beeldbank SER)


Catelene Passchier:

‘Ik ben niet tegen mannen maar vóór vrouwen!’

Ze is de middelste van vijf meisjes. Haar ouders zijn beiden hoog opgeleid en stimuleerden hun dochters ‘om zelf iemand te worden die interessant genoeg was.’ Ze wil niet dat er ophef wordt gemaakt van het feit dat ze de kleindochter was van juriste en vrouwenactiviste Clara Wichmann. Dat hoeft ook niet, Catelene Passchier is zelf iemand geworden die interessant genoeg is!

‘We hebben allemaal gestudeerd’, vertelt Catelene Passchier. ‘Hoewel onze ouders ons alle kansen gaven om ons te ontwikkelen, functioneerde ook ons gezin volgens een traditioneel patroon. Mijn vader had een eigen studeerkamer, mijn moeder die medicijnen had gestudeerd, bereidde ’s avonds haar werk voor aan de huiskamertafel, waar wij ook ons huiswerk zaten te maken.  Je mocht als vrouw best een carrière  hebben, zolang man en kinderen er geen last van hadden. Er is een proefschrift geschreven over werkende vrouwen in Nederland in de jaren 50, dat heet “Ze hebben er niks van gemerkt.”

Product van de jaren ’60 en ’70

Passchier studeerde rechten en was al snel actief bij de oprichting van een Blijf-van-mijn-lijf-huis in Utrecht. Daarnaast werkte ze in de sociale rechtshulp. ‘Ik liet me zeker niet afschrikken door een conservatieve studie. We streden er juist voor dat er meer aandacht kwam voor sociale onderwerpen binnen het Rechtenprogramma. Dit resulteerde in nieuwe vakken zoals: Recht in theorie en praktijk. Ik heb altijd de ambitie gehad te werken aan meer rechtvaardigheid in de wereld. Ik wilde als jong ding Internationaal recht studeren en de wereld redden.’

Oude stadsbuurt

Maar om te beginnen kwam Passchier terecht in een wetswinkel in een oude stadsbuurt waar ze direct te maken kreeg met het onrecht in het dagelijks leven van mensen. ‘Ik werd er bescheiden van. Als advocaat in een collectief in Amsterdam richtten we een spreekuur op voor vrouwen die in een echtscheidingssituatie zaten. Wij vonden het belangrijk dat vrouwen merkten dat andere vrouwen met dezelfde problemen worstelden.  Alleen vrouwen, inderdaad. Nee, ik ben niet tegen mannen, ik ben voor vrouwen.’

De FNV

‘Ik was een groot voorstander van vakbonden, maar ook  kritisch, ik vond dat ze te weinig deden voor vrouwen, flexwerkers, migranten. Ik werkte samen met vrouwen binnen de FNV om die dingen op de agenda te zetten. Toen werd ik gevraagd voor het Vrouwensecretariaat van de vakcentrale FNV. Inmiddels had ik twee kleine kinderen. Als advocaat, met een partner in hetzelfde vak, was de combinatie werk, privé best pittig. Binnen de FNV kreeg ik ruimte om te groeien, en uiteindelijk ben ik op voordracht van de Benelux vakbonden naar Europa gegaan als bestuurslid in de Europese vakbondskoepel EVV. Elke week reisde ik op en neer van Brussel naar huis. Het was een zware tijd waarin ook mijn ouders steeds meer mantelzorg vroegen, die ik gelukkig kon delen met al mijn zussen. Maar ik heb veel geleerd! Ik kwam weer terug op het FNV-honk als cao-coördinator en uiteindelijk als vice-voorzitter.’

Drie dimensies

Sinds 2017 is Passchier  (als tweede vrouw ooit) voorzitter van de werknemersgroep in de ILO (International Labour Organization). ‘Ik zet me in voor werkenden overal ter wereld. Voor mij heeft sociale rechtvaardigheid drie dimensies:  gender, wit-zwart en klasse. Eerlijk (ver)delen gaat om deze dimensies, die elkaar vaak versterken. Ik zit goed op mijn plek in deze fase van mijn leven. Dit kun je niet op je twintigste doen, je moet goed snappen hoe de wereld in elkaar zit:  de machtsverhoudingen, de overeenkomsten èn de verschillen tussen mensen, waar het je ‘tegenstander’ (werkgevers of overheden) om gaat en hoe je iedereen bij elkaar brengt op gezamenlijke belangen. Ik vind het een voorrecht om dat te doen als voorvrouw van de vakbonden wereldwijd. Voor mij is het wezen van vakbonden: werken mèt en niet voor mensen. Je moet mensen  ‘empoweren’ om zelf sterker te worden en op te komen voor verbetering van hun werk en hun leven!’

Mariëlle van den Donk

Eerder gepubliceerd in FNV Vrouw Mag@zine nr. 65, maart 2019