Het geheugen van de vakbeweging

Carla Kiburg met Gerrit Zalm
Overleg in tijd van de bankencrisis, van rechts naar links: Ton Heerts, Carla Kiburg en Gerrit Zalm (ABN Amro).

Aan de slag en doorpakken

Carla Kiburg (1954-2020)

Carla Kiburg (Zaandam, 1954) heeft alle takken van sport binnen de bond beoefend. In haar geval de Industriebond FNV. Secretaresse, scholings- en vormingsmedewerker, districtbestuurder en het internationale vakbondswerk. Ze is doelgericht en besluitvaardig. Geduld is niet haar sterkste eigenschap. Voor niemand gaat ze uit de weg. Levensmotto:
‘Niet alles gaat altijd goed in de samenleving, wachten op betere tijden is geen optie. Er is dus actie nodig. Ook of juist van jezelf. Laten we beginnen.’ Ze is getrouwd met Gertjan Welgemoed. Carla is op 30 april 2020 in Zaandam overleden.

Carla is de jongste in een gezin met drie kinderen. Ze heeft een oudere zus en broer. Vader is hoofd van de christelijke MULO/Mavo in Zaandam. Moeder zorgt voor het gezin en
maakt alle kleren. Het stimuleren van jongeren om te leren krijgt ze met de paplepel ingegoten. Zelf heeft ze weinig inspiratie om na haar HBS-B nog door te leren. Het is mooi geweest. Ze haalt wel gelijk haar motorrijbewijs waar ze best trots op is. Norit wordt haar eerste echte werkgever. Ze werkt daar als chemisch laborant en start de avondopleiding. Een collega maakt haar lid van de bond. Lid worden is ze toch al van plan en natuurlijk is dat voor haar de Industriebond NVV: ‘Als je lid wordt kies je voor de grootste want die heeft veel meer te zeggen. Als je wilt dat er wat gebeurt moet je dus bij die bond zijn.

Motormaid

Carla Kiburg, motormaid
Carla Kiburg, motormaid, op de Moto Guzzi type Breva “Italiaans dus. ‘750 cc met iets van 55 pk’

Haar werk bij Norit houdt na een jaar weer op, ook al omdat ze trouwt met Gertjan en het bedrijf moeilijk doet over het loon van getrouwde vrouwen. Tot haar verbazing kan ze direct terecht bij Kellogg, een Amerikaans dochterbedrijf in Buitenveldert. De motor komt van pas voor het woon-werk verkeer. Ze heeft geen typediploma, heeft geen scheikunde gestudeerd, loopt in spijkerbroek en wordt tot haar eigen verbazing secretaresse. Het bedrijf krijgt net een aardige opdracht om acht kunstmestfabrieken in China te bouwen. ‘Mooi,’ zegt ze tegen haar baas, ‘dan bouwen ze zelf natuurlijk die honderd andere.’

Afluisterbeleid

Als Kellog drie jaar later reorganiseert krijgt ze ontslag. De vakbonden komen er bij en organiseren een bijeenkomst voor de leden. ‘Het ging me allemaal een beetje boven mijn pet,’ zegt ze, ‘maar goed ik kon nog wel naar een andere afdeling, maar werd daar uiteindelijk ook weg gereorganiseerd.’ Ze kon gelijk weer aan de slag bij Blokker op de afdeling inkoop (glas en porselein). Een aardige baas en leuk nieuw werk. Veel minder is dat er letterlijk op de werkruimte van haar en haar collega’s wordt neergekeken. ‘Dat toezicht uitte zich soms in een
onverwachte stem uit het plafond (?) die je om informatie vroeg. Daar moest je dan vanaf je werkplek direct op antwoorden. Kennelijk werd je ook afgeluisterd.’ Daar is ze te recalcitrant voor en binnen haar proeftijd is het basta met Blokker. De WW in, niet erg want het is zomer.

Toch komt ze via het UWV snel weer aan het werk, in dit geval bij Westinghouse (elektrotechnische installaties), opnieuw een Amerikaans dochterbedrijf en dit keer op fietsafstand. Ze is opeens marketing assistente. Eén van de verkopers heeft ‘een goede babbel’ en betrekt haar bij het vakbondswerk. Ze wordt actief voor de kadergroep van de Industriebond NVV en merkt dat ze de baan niet echt interessant vindt, wel het vakbondswerk. Daar wordt ze door collega’s ook in herkend en anderen komen met vragen bij haar. De vakbondsbestuurder weet gelukkig antwoord op de lastiger kwesties. Het inspireert haar om de kaderopleiding van de bond te gaan volgen.

Vier jaar lang trekt ze vier keer per jaar drie dagen naar Nunspeet op cursus. Binnen Westinghouse keert het tij en komen de verhoudingen scherper te liggen. Het komt dan nog niet tot
acties, behalve dan die ene keer tien minuten demonstratief verzamelen buiten de poort en dan gevulde koeken uitdelen. Zo hard is die actie niet, maar wel voor de medewerkers. Die vinden het beangstigend, het is voor hen de allereerste keer. Een deel van het bedrijf moet worden gesloten. Personeel en bonden slagen er in dat deel een particuliere doorstart te geven, in de vorm van een coöperatie op basis van zelfbestuur. Het bedrijf werkt daar aan mee. Die levenskans wordt door het  betrokken personeel goed benut. Het bedrijf bestaat nog steeds al is jaren later de juridische vorm aangepast.

Henri Polaklaan

Dan krijgt ze de kans om bij de Industriebond te komen werken, als secretaresse in het bondskantoor aan de Henri Polaklaan, De Burcht. Willem van der Stokker is het districtshoofd. Het is 1 januari 1980 en de fusie tussen NKV en NVV gaat dan net in. ‘Dat leek voor mij een fantastische plek op een fantastisch moment. Toch viel het werk tegen en ik wilde al weer snel vertrekken. Maar toen kwam die stroom acties op gang. De voorbereiding was geweldig. Er werd in De Burcht druk vergaderd en als de leden ’s avonds naar huis gingen moest wat besloten en afgesproken op papier staan, zodat ze ’s morgens pamfletten konden uitdelen aan de poort. Aantekeningen maken, uitwerken, stencillen – in die tijd nog wel – en dat alles in vliegende vaart. Alle zeilen werden bijgezet, geweldig.’ Aan de slag en doorpakken als persoonlijk motto.

Scholing & Vorming

Als de rust is teruggekeerd komt ook de bezinning en grijpt ze de kans over te stappen op de afdeling Scholing & Begeleiding van de Industriebond FNV. De Henri Polaklaan wordt ingeruild voor Plein ’40 – ’45. Dat werk spreekt onmiddellijk aan. Misschien laten de ouderlijke onderwijsgenen zich gelden. Ze heeft veel plezier om anderen op een hoger niveau te brengen. ‘Het was fascinerend. Je zag de cursisten doorgroeien als OR-lid naar de COR of Europese OR en soms zag je ze ook terug in gemeenteraden, als lid of als wethouder.’

Het werk brengt haar ook in contact met allerlei sprekers en inleiders op de cursussen, hoogleraren, adviseurs, studenten. Ze ervaart dat als verrijking. Tien jaar doet ze dat met veel plezier. Dan is het tijd voor iets anders. Het sprankelende is er af, programma’s beginnen op elkaar te lijken. Ze kijkt uit naar een nieuwe taak. Die doet zich voor als in district
Rotterdam nieuwe bestuurders nodig zijn. Het internet is dan nog niet zo ontwikkeld. Carla: ‘Je was voor misschien wel negentig procent afhankelijk van de informatie van de leden.’ Die informatie is hard nodig bij de reorganisaties en zeker later bij het faillissement van de staalkabelfabriek Verto.

ICT

Als ze problemen krijgt met haar rug vraagt ze overplaatsing aan, terug naar Amsterdam. Opnieuw naar De Burcht, waar dan Ytze Boersma districtshoofd is. Eerst heeft ze een algemeen pakket, later worden de taken opnieuw verdeeld per sector. Uitgangspunt is onder meer dat er meer sectorkennis moet worden opgedaan. Wie sterk wil staan bij CAO-onderhandelingen moet de sector kennen en de ontwikkelingen die zich daar voordoen. Er komt geen resultaat als de bond tegen de werkgever enkel zegt: ’U wilt reorganiseren? Dat willen wij niet!’ Zo werkt
dat niet. Voor onderhandelingen is meer kennis en inzicht nodig. Na een misverstand binnen de organisatie waardoor zij een pakket krijgt waar ze niet gelukkig van wordt, kan ze gelukkig terecht bij een nieuw project in de ICT-sector waar Dienstenbond en Industriebond gezamenlijk willen optrekken. Daar voelt zij zich thuis.

Een nieuwe sector biedt veel kansen om te experimenteren. Bij reorganisaties proberen een voet tussen de deur te krijgen. Werknemers vertellen wat je te bieden hebt, als ze maar lid worden. Dat werkt. Bij een ander groot bedrijf, Lucent Technologies dat een onderdeel vanuit Nederland wil verplaatsen naar Spanje, bereikt de bond een groot succes met de eerste
internationale e-mailactie om de collega’s-over-de-grens te waarschuwen voor ongeoorloofde werkzaamheden, ‘waardoor het Nederlandse bedrijf de wet zou overtreden’.

Bankenverdriet

Na tien jaar moet ze in 2007 de ICTsector inruilen voor de financiële sector. Collega Huug Gorter ‘doet’ de banken en is druk met de vijandige overname van ABN AMRO tot hij ernstig ziek wordt en uiteindelijk overlijdt. Carla volgt hem op. In het begin vindt zij het wel lekker rustig, die bankensector, even afgezien van de fusie en reorganisaties bij ABN AMRO. Maar die fusie is van tijdelijke aard, denkt ze. Dan breekt in 2008 de financiële crisis uit. Nieuwe initiatieven komen stil te liggen. Ouderwetse belangenbehartiging neemt de agenda over. De complexe situaties bij ABN AMRO eisen alle aandacht op, maar ook de andere banken hebben ineens problemen met verdienmodellen en concurreren tegen elkaar met het verlagen van
de cost/income ratio. Ook het faillissement van DSB in Wognum eist alle aandacht. Veel vrije tijd blijft er niet over. ‘In die tijd zag mijn partner op de TV hoe of het met me ging. Niks lekker-rustig-aan-dobberen-in-de-financiële-sector-tot-aan-mijn-pensioen.‘

Brussel

Alle jaren is ze voor de bond ook internationaal actief. Eerst over de diversiteit daarna in de ICT-sector en tot slot voor de bankenwereld en de dienstensector, daar waar het
internationaal stevig onweert. Het werk brengt haar regelmatig naar Brussel en andere plekken. Daar kan ze haar energie en aandacht kwijt. Ze is actief in de UNI en de Europese
Sociale Dialoog Banken. Carla: ‘In het begin waren de internationale heren vakbondsvertegenwoordigers niet gewend dat een vrouw haar mond open deed en hen tegensprak. Vrouwen waren er voor de sier en het plezier. Dat is nu wel veranderd.’ Van zichzelf weet ze dat ze goed kan schakelen en ingewikkelde problemen snel kan doorgronden. Ze ziet dat er nog zo veel is te doen. Te veel mensen laten hun opleidingskansen onbenut liggen, dat moet echt anders. Ze is er echt trots op dat ze veel sociale plannen met mensen heeft kunnen ontwikkelen en nog
steeds met de meeste leden en kaderleden een goed contact heeft.

Het portret van Carla Kiburg is opgenomen in Gezichten van de vakbeweging Amsterdam, een VHV-uitgave uit 2018