Het geheugen van de vakbeweging

Bergopwaarts

100 jaar arbeidersbewegingen in Wageningen

Op 1 januari 1906 begint het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (NVV) zijn werkzaamheden. Precies een hafjaar eerder is het verbond opgerichtin de Burcht, het kantoor van de Algemeene Nederlandsche Diamantbewerkersbond (ANDB) aan de huidige Henri Polaklaan, te Amsterdam. De Burcht is thans de huisvesting van het Nederlands Vakbondsmuseum.Niet alleen de FNV, als opvolger van het NVV na een fusie met het NKV in 1976,viert in 2006 een eeuwfeestje, dat doet ook Het Volkshuis te Wageningen al ziet het er niet naar uit dat het gebouw dat thans aan de Vergersweg staat er nog lang zal staan.

Het Volkshuis in WageningenHet Volkshuis in Wageningen

Hoe markant het jaar 1906 ook is voor de Wageningsearbeidersbeweging het is niet het begin van organisatie onder de Wageningsewerklieden. Het begin van die geschiedenis ligt pakweg een halve eeuw eerder. De ontwikkeling van de Wageningse arbeidersbeweging is als het ware de spiegel van de economische ontwikkeling van de stad gedurende de19e een 20ste eeuw. De opkomst en ontwikkeling van de vakbeweging loopt parallel met de opkomst en vaak ook ondergang van voor Wageningen belangrijke bedrijven en bedrijfstakken. Denk daarbij maar aan de baksteenindustrie, de sigarenindustrie en de grafische industrie. Met de teloorgang van deze bedrijfstakken verdwijnt ook een belangrijk draagvlak voor de industriële vakbeweging.
De ontwikkeling van de Wageningense arbeidersbeweging toont zowel qua tijd als in vorm belangrijke overeenkomsten met die van de arbeidersbeweging in andere delen van Nederland. Er is echter ook een atypische ontwikkeling. Deaanwezigheid van een belangrijk en groot onderwijsinstituut met daaraanverbonden onderzoeksinstellingen in een naar verhouding kleine plaats, met een naar verhouding omvangrijk aantal ambtenaren en wetenschappers, geeft een geheel eigen karakter aan de Wageningse samenleving en daarmee ook aan de Wageningse arbeidersbeweging.
Het bestuur van Het Volkshuis heeft gemeend dat met het verdwijnen van HetVolkshuis het de moeite waard is de geschiedenis van Het Volkshuis, dat toch bijna een eeuw lang het ‘huis van de arbeid’ voor Wageningen is geweest, alsook de geschiedenis van de arbeidersbeweging, waarbinnen zij een spilfunctie vervulde vast te leggen. Het Volkshuis mag dan als gebouw verdwijnen de bijdrage die ze leverde, waardoor arbeiders werknemers en werknemers medewerkers konden worden, verdwijnt nooit. Het Volkshuis bood werklieden de kans om in sociaal-economisch en politiek opzicht bergopwaarts te gaan.
Het bestuur van Het Volkshuis, de vertegenwoordigers van de FNV (bonden) en PvdA zijn bijzonder blij dat Dik Nas, een bevlogen schrijver en historicus, spit- en schrijfwerk heeft verricht voor dit boek. Dankzij zijn werk wordt de geschiedenis van Het Volkshuis en haar grondleggers onvergetelijk.
Dik Masdorp, voorzitter Volkshuisbestuur
Jans Schepers
, laatste voorzitter van de FNV Wageningen
Henk Slegten, voorzitter PvdA Wageningen
Wageningen, 3 juni 2004
Naar Bergopwaarts, 100 jaar Volkshuis