Het geheugen van de vakbeweging

Anya Wiersma, voorzitter

In 2008 interviewde Bert Breij op verzoek van de VHV alle voorzitters van de bonden die bij FNV, CNV en MHP zijn aangesloten. Hij vroeg hen naar hun visie op de toekomst en de betekenis van de historie. Hier het interview met FNV Vrouwenbond-voorzitter Anya Wiersma.

Anya Wiersma, voorzitter Vrouwenbond FNVAnya Wiersma, voorzitter Vrouwenbond FNV


Onbezoldigd voorzitter

 ‘Ik ben onbezoldigd voorzitter van de FNV Vrouwenbond. De vorige twee voorzitters hadden een betaalde functie. Maar de FNV Vrouwenbond moest bezuinigingen omdat ze geen afdracht meer kreeg van de FNV Vakcentrale, maar juist afdracht moest gaan betalen. Wat prima is, want we redden ons wel. Zo is er dus een onbezoldigd bestuur gekomen. Daarnaast heb ik een betaalde baan als (senior) budgetconsulent, inkomensbeheer en schuldhulpverlener voor dak- en thuislozen. Heel wat anders en een geweldige baan. Ik ben weinig thuis, maar dat is ook niet de bedoeling van mijn leven. Ik wil niet alleen maar consumeren. Ik wil me ook echt nuttig maken in de maatschappij.’

Voor alle vrouwen van Nederland

‘Toen de bond werd opgericht, heetten we nog Vrouwenbond FNV, maar op een congres is besloten om FNV ervoor te zetten om de vrouwenbond zo meer een onderdeel te laten zijn van de FNV. Op die manier wordt het merk ‘FNV’ meer benadrukt en kan getoond worden dat we een volwaardig lid zijn van het FNV. FNV Vrouwenbond wil alle vrouwen in Nederland, of ze nou onder het FNV vallen of niet, bereiken en zich daarvoor hard maken. De FNV Vrouwenbond kan geen cao’s afsluiten. Als vrouwen die betaald werken lid worden dan zijn zij over het algemeen ook lid van een sectorbond. De speerpunten van de FNV Vrouwenbond liggen op het gebied van arbeid, zorg en inkomen, en wij doen veel projecten in die context. Diversiteit vormt overigens dé rode draad binnen al onze projecten.’

De kracht van verschillen

‘Ons beeld van de FNV is dat het toch vrij wit, mannelijk en van oudere leeftijd is. Maar de samenleving is divers. We hebben als Vrouwenbond een conferentie onder de noemer ‘De kracht van verschillen’ georganiseerd omdat wij niet uitgaan van een polariserende werking maar juist van het samen doen. De projecten die wij uitvoeren, ook op diversiteitgebied, benadrukken juist de samenwerking. Ze zijn bijvoorbeeld ook gericht op het stimuleren van ZMV-vrouwen: zwarte migranten vluchtelingenvrouwen. Die zijn bij ons in het Algemeen Bestuur ook behoorlijk vertegenwoordigd. Desondanks is er nog nooit een ‘allochtone’ voorzitter geweest, behalve Mária van Veen – oud-voorzitter – die volgens mij Arubaanse (voor) ouders heeft dus op die manier weer wel. We hebben nu een netwerk van 70 ZMV-vrouwen opgebouwd, mede tot stand gekomen door het project ‘Een plek binnen de FNV’ en proberen juist die vrouwen meer door te sluizen naar de bondsraden binnen andere FNV-bonden. ‘De FNV Vrouwenbond gaat vooral over de diversiteit tussen vrouwen en minder over de diversiteit tussen mannen en vrouwen. Immers, onze ledenbestand bestaat uit 100% vrouwen. Maar wel op zo’n manier dat de vakbeweging een voordeel krijgt van de diversiteit onder de vrouwen, waardoor zij meer gekleurd wordt, meer verjongd en meer ‘vervrouwd’. Diversiteit is immers zo divers!’

Enorme power

‘We worden helaas binnen de FNV te weinig gepolst of geraadpleegd als het om diversiteit gaat. De mensen die we aandienen, vooral uit de kring van het ZMV-netwerk, stromen te weinig door. Wat de bonden van de FNV aan diversiteit doen? Ik ga ervan uit dat er iets gebeurt maar dat is mijns inziens intern gericht en weinig zichtbaar. We hebben heel veel kennis als het om diversiteit binnen de kring van vrouwen gaat en we hebben onze netwerken. We ontmoeten zoveel vrouwen met een enorme power, bijvoorbeeld de Surinaamse, Antilliaanse, maar ook Turkse en Marokkaanse vrouwen die ontzettend met hun emancipatie bezig zijn. Van die power kunnen anderen nog veel leren. Je merkt nu, mede door toedoen van Agnes dat die verbinding er komt. We zoeken elkaar nu op, op ZMV-gebied.’

Driehoog achter

‘De kracht van vooral de Turkse en Marokkaanse vrouwen, maar ook Antilliaanse en Surinaamse, viel mij op tijdens de 8-maartviering in Amersfoort, een groot feest, waar ik veel sleutelfiguren heb ontmoet. Via die sleutelfiguren wordt die spirit aan andere vrouwen meegeven. Zo van ‘je weet nu hoe het feest was, je kunt ieder jaar weer komen of je kunt drie hoog achter blijven zitten’. Naast een feest werden er ook workshops georganiseerd en tal van onderwerpen besproken en is een vrouwenraad (vrouwen in de politiek) in het leven geroepen.’

De wereld op haar kop

‘Ik vind het niet logisch en absoluut onacceptabel dat vrouwen nog te maken hebben met een achterstand. Ook thuis. Waarom moet het zo langzaam? Het kan veel sneller, maar daar moet je ook voor bij de vrouwen zelf zijn, samen met hun partner moet er onderhandeld worden over de combinatie van zorg en arbeid. En dat begint bij de keukentafel. Niet voor niets heette een project van de FNV Vrouwenbond dan ook: ‘Onderhandelen begint aan de keukentafel’. Maar tegelijkertijd wordt de kinderopvang duurder. Dat vind ik absurd. Wat een redenatie. Het wordt duurder omdat iedereen er gebruik van maakt. Maar de overheid vindt dat iedereen aan het werk moet, ook vrouwen, en dan krijg je dit. Ik snap er helemaal niets van. Het is de wereld op haar kop en ouders worden de dupe. Op deze wijze blijven vooral veel vrouwen weer gewoon thuis, omdat de kosten voor kinderopvang veel te hoog worden.’

Moedercontracten

‘Vrouwen stoppen weliswaar minder vaak met werken als ze kinderen krijgen, maar gaan wel vaker minder uren werken. Als vrouwen een tijd thuisblijven, is het wel handig dat ze hun kennis bijhouden in verband met hun aansluiting op de arbeidsmarkt. Bij de FNV Vrouwenbond komt overigens niet direct een hulpvraag binnen van vrouwen die hun kennis op willen vijzelen, misschien ook omdat meer vrouwen in deeltijd blijven werken waardoor hun kennis geactiveerd blijft. Het aantal vrouwen dat ZZP-er is, neemt toe omdat ze dan arbeid en zorg beter kunnen combineren. Maar alweer trekken de vrouwen de zorg van de kinderen naar zich toe. Er zijn nu voor flex-arbeid gelukkig bijvoorbeeld ‘moedercontracten’, waarbij moeders hun kinderen naar school brengen, naar hun werk gaan en de kinderen daarna weer ophalen. Dat zijn heel handige contracten.’

Waanzin

‘Als een man lid was van een vakbond, dan mocht de vrouw ook lid worden van een vrouwenbond. Dus altijd weer die afhankelijkheid van de man. Dat is historisch, net zoals dat je ontslagen werd als je ging trouwen. Waanzin natuurlijk. Maar vrouwen zijn van begin af aan altijd in een mindere positie gezet, zo ook wat betreft het vrouwenkiesrecht. Mannen hebben altijd de macht gehad. De stelling dat vrouwen altijd erg werden gewaardeerd om voor de kinderen te zorgen en het werk vaak te naar en onplezierig voor ze was, is volgens mij te gemakkelijk. Mannen mochten studeren, vrouwen niet, waardoor zij sowieso moeilijker in plezierige banen terecht konden komen. Graag onderstreep ik dat de vrouwen van nu het heel goed doen op hogescholen en universiteiten, er vindt een enorme inhaalslag plaats.’

De wind van voren

‘De FNV Vrouwenbond heeft nog een aantal grote afdelingen met leden die al 80 of 90 jaar zijn. Die oudere dames zijn vrij fanatiek, geweldig! Ik ga daar echt niet vertellen hoe het werkt, want dan krijg ik de wind van voren.’
Bert Breij
Het interview met Vrouwenbond FNV-voorzitter Anya Wiersma is opgenomen in Twee miljoen leden, 25 voorzitters, 2009