Elke branche of sector, maar ook elke regio heeft een eigen vakbondsgeschiedenis. Sinds enige tijd oriënteren kleine VHV-werkgroepen in verschillende regio's zich op hun eigen verleden. Elke werkgroep, elke regio vangt die geschiedenis weer in een eigen keuze van wat de moeite waard is om vast te leggen. Maar ook in de manier waarop dat gebeurt. Op deze pagina's een kort overzicht.
Een opvallend initiatief werd afgelopen najaar in Roosendaal genomen. Om te zorgen dat er zoveel mogelijk bewaard blijft van de geschiedenis in Roosendaal en omgeving, heeft een aantal vakbondsmensen besloten om een 'historisch spreekuur' in te stellen. Daar kunnen mensen die iets kwijt willen over die geschiedenis hun verhaal kwijt. Of als ze bij het opruimen nog oud vakbondsmateriaal tegenkomen en dat niet aan de straat willen zetten, maar een betere bestemming willen geven. Tot de initiatiefnemers behoren Thijs Jooren, Rien van Ostaijen en Jan Sebregts. Sjoerd van der Veen, lid van de VHV-ledenraad, is aanwezig en alert bij aangeboden verhalen en materiaal. Sjoerd schreef eerder 'Roosendaal, van Volksbond tot mondigheid' (zie kader) en voelt zich dus zeer op zijn gemak bij de geschiedenis van de regio. Recent kreeg hij enkele jaargangen notulenboeken aangeboden van bestuurs- en ledenvergaderingen en jaarverslagen van een Dordrechtse bondsafdeling. Die heeft hij inmiddels overgebracht naar het gemeentearchief van Dordrecht dat die geste zeer op prijs stelde. Wie de geschiedenis van Roosendaal bestudeert, komt de turfgraverijen van begin vorige eeuw tegen, de staking bij de pianofabriek Van Lieshout en St. Antonius van Padua, de beschermheilige van meubelmakers en timmerlieden. FNV Bondgenoten beschikt in Roosendaal nog over een vaandel van 'Plicht en Recht', de R.K. Fabrieksarbeidersbond St. Willibrordus, opgericht in 1917.
De werkgroep stelt zich ten doel om zich actief te gaan bemoeien met de geschiedschrijving van de vakbeweging in het noorden en de vereniging een gezicht te geven in de regio. We leggen ons vooral toe op het verhaal van de "gewone"kaderleden (sleutelfiguren) en gebeurtenissen in de diverse bonden en bedrijven vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw. Het verhaal van het kaderlid in een bestuur, ondernemingsraad of bedrijfsgroep is nog nauwelijks geschreven. Op dit moment is het verhaal van Harm van Weeren, een bekende vakbondsman in de tweede helft van de negentiende eeuw af. Het zijn/worden korte schetsen over personen en gebeurtenissen die voornamelijk op "oral history" zijn gebaseerd.
Op dit moment heeft een korte geschiedenis van de FNV onze bijzondere belangstelling en verhoogt de discussie en het scholende effect in de groep. Voorts gaven we acte de presence met een stand van de vereniging bij de regionale geschiedenisdag in de Groninger Archieven in oktober 2006. Het idee hierachter is om de vereniging bekend te maken in de regio, eigen literatuur te verkopen, met het publiek te discussiëren over de vakbeweging en leden te werven. Deze activiteit is ons goed bevallen en we gaan er zeker mee door. In 2007 is deze activiteit uitgevoerd in Groningen en Veendam.
In de pijplijn ligt voorts "het Rode Spoor", een speurtocht naar het verleden waarin plekken in de stad, dorp of landschap worden verbonden met de sociale actie die daar heeft plaatsgevonden.
In Venlo spant het er om of het Bondsgebouw uit 1917, ooit bekend als 'Paleis van de werkman' zal worden gesloopt. Een kleine groep houdt hardnekkig stand om in ieder geval de gevel van het gebouw aan de Herungerweg, die zo bepalend is voor de omgeving, in stand te houden. Het college van B & W en de raad van Venlo vinden het wel mooi geweest en hebben een sloopvergunning afgegeven. De SP heeft inmiddels monumentenstatus van het gebouw (de gevel) aangevraagd, wat betekent dat zo lang die procedure loopt, niets met het gebouw mag gebeuren. Er zijn bezwaarschriften tegen de plannen van het college ingediend vanwege 'onbehoorlijk bestuur'. Waar dat toe leidt, zal komende tijd moeten blijken. Afgelopen jaar hield Mariet Verberkt een indrukkende presentatie van de geschiedenis van het gebouw. Haar studie is als deel 10 verschenen in de reeks 'Venlose Katernen', van november 2007, een uitgave van het Gemeentearchief Venlo (077 - 3219515). De geschiedenis van het bondsgebouw in Venlo laat zich vergelijken met die van bondsgebouwen in andere plaatsen. Ooit de trots van de georganiseerde arbeiders, die met de bouw van zo'n eigen huisvesting iets duidelijk wilden maken van de positie die zij hadden weten te bereiken. De vakbond mocht gezien worden. In de tweede helft van de vorige eeuw zien we overal die gebouwen afgestoten worden, omdat ze niet praktisch zijn en omdat de bonden een andere tijd doormaken. Dat geldt ook voor het Bondsgebouw in Venlo. Al jaren geleden is de bond er uit getrokken. Het Bondsgebouw kende wisselende bestemmingen, waaronder die van stadsschouwburg met de grote zaal. In de jaren zeventig van de vorige eeuw vond een ingrijpende verbouwing plaats tot wooncomplex voor jongeren en alleenstaanden. De grote zaal verdween en werd omgebouwd tot woonruimte. Na een brand in 2005 volgde er een ontruiming en werd uitgekeken naar een passende herbestemming van het gebouw. Die is tot nu toe niet gevonden. Vandaar de sloopplannen om woningbouw mogelijk te maken en daarmee het achterhoedegevecht om toch tenminste de gevel te behouden. Geen uniek, maar wel een wrang verhaal. Recent nog verscheen van de hand van Dik Nas '100 jaar Volkshuis', waarin de geschiedenis van een bijzonder pand in Wageningen werd beschreven dat ook al geen eeuwig leven kende.De wisselende bestemmingen van 'de Rode Burcht' in Amsterdam laten we hier maar even buiten beschouwing.
In Rotterdam is de VHV werkgroep er in geslaagd de lange aanloop naar de totstandkoming van een brochure over het stoomschip (s.s.) 'Rotterdam' af te ronden. Dank zij de medewerking van FNV Bondgenoten en vormgeefster Monique Thielen lig ter nu een groot aantal kleine brochures klaar om straks bij terugkomst van het cruiseschip uitgedeeld te worden. De brochure is ca. 10,5 x 15 cm groot en kan dus gemakkelijk in binnenzak of agenda worden weggestoken. Deze mini-uitgave besteedt aandacht aan het illustere schip van de Holland-Amerika Lijn. Veel Rotterdammers hadden er mee te maken: als bouwer op de werf, als bemanning (boven- en benedendeks) en ten slotte als passagier. Het schip leeft nog steeds in het Rotterdamse. Er wordt dan ook zeer veel belangstelling verwacht als het straks ergens tegen de zomer of toch weer iets later, geheel gerenoveerd, de Maasstad aandoet. In Rotterdam is de werkgroep verder aan de slag met een eerste deel biografische schetsen van hen die het draagvlak van de vakbeweging in de regio vormden of nog vormen. De kopstukken van de vakbeweging krijgen vaak wel de nodige aandacht, maar de 'gewone' bezoldigden en de actieve kaderleden niet. Daar moeten de biografische schetsen straks in voorzien. Het is de bedoeling dat een eerste deeltje met 30 tot 40 portretten dit najaar tijdens de jubileumviering van de VHV verschijnt. Inmiddels zijn al door leden van de werkgroep diverse gesprekken gevoerd met potentiële portretkandidaten. Voor een samenstelling van de groep en verdere informatie biedt de VHV-website de nodige informatie (www.vakbondshistorie.nl/regio-activiteiten). Als het eerste deeltje klaar is kan bijvoorbeeld over twee jaar een volgend deeltje in de reeks verschijnen. Als voorbeeld gelden de levensbeschrijvingen in het 'Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland'. Het is de bedoeling dat de portretten vakbondsbreed representatief zijn.
In Heerlen heeft een andere regionale werkgroep van de VHV hetzelfde plan als in Rotterdam opgevat. Ook hier is de groep inmiddels een eind gevorderd en heeft een eerste selectie van namen plaatsgevonden. De werkgroep, zelf al 'vakbondsbreed' samengesteld, heeft Mat Janssen, afkomstig van FNV Bondgenoten, bereid gevonden om de interviews af te nemen en uit te werken. Een grote klus, waarbij hij op ondersteuning van de werkgroep kan rekenen. Nu al is duidelijk dat er verschillen te zien zijn ussen het werk van de vakbeweging in het Rotterdamse en in Zuid-Limburg.
In Eindhoven heeft weer een andere werkgroep onder aanvoering van Jan Cuperus niet gekozen voor de biografische schetsen, maar voor een beschrijving van de inspanningen van de vakbonden bij DAF in Geldrop. Een eerste aanzet wordt inmiddels uitgewerkt. Wat straks als mogelijk klein boekje verschijnt kan als 'proefstuk' dienen voor een ruimere beschrijving van de geschiedenis van de vakbeweging in de regio Eindhoven. In Zeeland wordt een voorzichtige poging ondernomen om ook hier de regionale geschiedenis van de vakbeweging vast te leggen. De werkgroep is nog op zoek naar uitbreiding van het aantal leden. In Amsterdam wil het nog niet echt lukken het vakbondsthemacafé stevig neer te zetten. De medewerking van FNV Bondgenoten, De Burcht, VHV en vertegenwoordigers van andere organisaties, waaronder de PvdA, is er wel, maar de geest zit nog te veel in de fles. Vooral de werving voor de vaste bijeenkomsten - laatste vrijdagavond van de maand in De Burcht - vormt een struikelblok. Maar wat niet is kan nog komen, al moet dat dan niet te lang op zich laten wachten. Voor al deze activiteiten geldt dat de website van de vereniging aanvullende informatie (namen, adressen enz.) biedt. Doe er uw voordeel mee.
Huug Klooster
Roosendaal: 90 jaar opgetekend FNV Bouw, afdeling Roosendaal, gaf enkele jaren geleden Sjoerd van der Veen, die toen bijna 30 jaar in Roosendaal woonde, de opdracht om de geschiedenis van de bond vast te leggen. Het eindresultaat is vooral het verhaal van een bond die midden in de samenleving staat. De auteur vervlecht algemene gebeurtenissen, zowel regionaal als landelijk en soms zelfs internationaal, met wat de bond doormaakte. Daarmee is het geen geschiedenis van de interne organisatie van de bond, zoals zo vaak het geval is, maar van een bond die zelf soms ook niet weet waar hij staat of wat hem overkomt. De auteur heeft de moeite genomen om veel illustratiemateriaal te verzamelen, van personen, advertenties, gebouwen enz. Dat brengt alles heel dichtbij. De geschiedenis van de afdeling is lange tijd ook een geschiedenis van de katholieke vakbeweging. 'Roosendaal, van Volksbond tot mondigheid', telt 105 pagina's A4-formaat. Kosten uiterst bescheiden. Meer informatie bij Sjoerd van der Veen (0165 - 54.5056).