Laatst bewerkt op: 12-07-2016
Het geheugen van de vakbewegingVHG

Wat gebeurde er ...

: 150 jaar geleden - Oprichting Algemene...
: 125 jaar geleden - Rerum Novarum en Christelijk...
: 110 jaar geleden - Oprichting NVV door Henri Polak
: 100 jaar geleden - Jan Mertens geboren
: 75 jaar geleden - De Februaristaking
: 50 jaar geleden - Bouwvakkersoproer

Contact

Vragen aan VHV

Johan van Rens - Werken aan Europese integratie

Johan van Rens: Pleidooi voor fusie van IVVV en WVA kwam te vroeg

Nog voor in oktober 1972 de vrije studierichting Rechten te hebben afgerond aan de Rijksuniversiteit Utrecht krijgt Johan van Rens het moeilijkste examen dat hij ooit heeft ondergaan. In een kennismakingsgesprek met Wim Reynaerts, wetenschappelijk adviseur van het NKV, wordt zijn kennis getest van de Macro Economische Verkennningen (MEV), een jaarlijks rapport van het Centraal Planbureau (CPB) ten behoeve van de Rijksbegroting. Hij mag door naar de volgende ronde, een gesprek met een sollicitatiecommissie. Daarna blijft het even stil, totdat hij definitief is afgestudeerd en wordt gebeld voor een gesprek over de arbeidsvoorwaarden. Van Rens blijkt tot zijn eigen verrassing te zijn aangenomen. Een week na zijn afstuderen neemt hij binnen het Wetenschappelijk Bureau van het NKV de plaats in van Jan van Greunsven, die zelf Co Alders is opgevolgd als bestuurder Internationale Zaken. Een vakbondsloopbaan die meer dan 20 jaar zal omvatten, neemt een aanvang. Aandacht voor ‘Europa’ is daarin een constante.

Lees verder...

Arnold van Dam - Aansluiting en draagvlak zoeken voor ontwikkelingssamenwerking

Arnold van Dam: Mijn idealen lagen bij vredeswerk en ontwikkelingsamenwerking.

Arnold van Dam (1944) was 15 jaar toen hij ging werken op een van de kantoren van de Nationale Levensverzekeringsbank. Na zijn militaire dienst kwam hij bij Snikkers terecht, een bedrijf in sanitair en centrale verwarming in Rotterdam. ‘Als ik dat was blijven doen, was ik gek geworden of had ik zeker een maagzweer gekregen.’ Van Dam had andere aspiraties. In Capelle aan de IJssel had hij een lezing van ‘een piepjonge Jan Pronk’ meegemaakt. Zijn idealen lagen bij vredeswerk en ontwikkelingsamenwerking. Die kans kwam in 1975 toen hij een advertentie onder ogen kreeg van het CNV: medewerker ontwikkelingssamenwerking gevraagd. Hij zou 27 jaar bij het CNV werkzaam zijn, later als districtsbestuurder van Groningen en Drenthe. ‘Ik heb er nooit één dag spijt van gehad.’

Lees verder...

Een leeg kantoor, pijnlijke notulen

Oproep voor de eerste naoorlogse vergadering van NOG-afdeling Den Haag

Het is mei 1945. De oorlog is voorbij. Het bestuur van het Nederlands Onderwijzers Genootschap (NOG) afdeling 's-Gravenhage komt bijeen. De notulen van die vergadering bestaan nog. Onlangs overgekomen van het onlangs gesloten AOb kantoor aan de Valkenboskade. Hoe ging de Haagse afdeling om met het recente oorlogsverleden? AOb-medewerker Wouter van der Schaaf analyseert die notulen in het licht van latere ontwikkelingen.

Lees verder...

Beschouwing bij opheffing Stichting Arbouw

Steenhouwer aan het werk

Op  zaterdag 28 mei 2016 las Harry Peer in het dagblad Trouw het artikel 'Minder preventie in de bouw' met als ondertitel Bouwend Nederland geeft minder geld uit aan arbeidsomstandigheden. In het artikel staat vermeld dat Stichting Arbouw ophoudt te bestaan, omdat Bouwend Nederland, de grootste vereniging van bouwbedrijven, investeren in de stichting (die zich al jaren bezighoudt met de arbeidsomstandigheden in de bouw en probeert het ziekteverzuim en het aantal ongevallen te verminderen) te duur vindt.

Lees verder...

Vijftig jaar geleden kwam 'werkgeversbijdrage' aan vakbondswerk tot stand

Staking in machinefabriek NV Lomefa te Hoorn voor het "vakbondstientje", januari 1970. Foto: Joost Evers (Anefo)

Vakbonden sluiten cao’s af en met behulp van de Wet op de algemeen verbindend en overbindend verklaren wordt een cao van toepassing voor alle werknemers. Niet-leden profiteren net zo goed van het bondswerk als leden, zij het dat de niet-leden voor niks meeliften op kosten van hun collega’s, die wel lid zijn. Regelmatig wordt dan ook binnen de vakbeweging de vraag opgeworpen hoe dit freeriders-probleem kan worden opgelost. Zo ook in het begin van de jaren ’60 van de vorige eeuw. Piet Hazenbosch blikt terug op de totstandkoming van de werkgeversbijdrage aan het vakbondswerk.

Lees verder...

Rerum Novarum 125 jaar geleden verschenen

Paus Leo XIII

Rerum Novarum verscheen 125 jaar geleden. Die heeft onmiskenbaar invloed gehad op de ontwikkeling van de katholieke arbeidersbeweging in Nederland, constateert Jeroen Sprenger. Er zijn al weliswaar katholieke organisaties vóór 1891, maar tal van arbeiders worden door deze pauselijke encycliek wakker geschud om eigen katholieke organisaties op te zetten. Met de vorming van de FNV verdwijnen deze en is de emancipatie van katholieke werknemers voltooid.

Lees verder...

Eerste landelijke vakbond 150 jaar geleden opgericht

F.O. van der Wal - De oudste vakbond van Nederland

Anderhalve eeuw geleden, op 30 mei, richtten typografen de eerste vakbond in Nederland op. Zij deden dat onder zeer moeilijke omstandigheden. De werkman was juridisch ondergeschikt aan de patroon, er bestond een wettelijk verbod op vakbonden en de armoede was vaak hemeltergend. Toch durfden deze voorlopers hun nek uit te steken en zich te organiseren. Uit deze landelijke organisatie, de Algemeene Nederlandsche Typografenbond (ANTB), kwam tenslotte de FNV voort. Vakbondshistoricus Sjaak van der Velden stelt zich de vraag of er 150 jaar nog steeds behoefte is aan een manier van organiseren die in al die jaren nauwelijks is veranderd.

Lees verder...

Piet Nelissen: Het is niet voor niets

Piet Nelissen: Ik zou nooit vakbondsman worden...

Iets doen voor de wereld, liefst in internationaal verband. Het is een vaag gevoel dat de jeugdige Piet Nelissen (1946) al vroeg kent. Als zoon van een vakbondsbestuurder wil hij aanvankelijk niet in de vakbeweging. Maar via Philips, Latijns-Amerika, CLAT-Nederland geeft hij in de internationale vakbeweging concreet vorm aan solidariteit.

Lees verder...

VHV Vriendenbijeenkomst over medezeggenschap, ondernemingsraad en vakbond

Inleiders Jaap Jongejan (links) en Hans Hubregtse (rechts)

‘Medezeggenschap: leeft dat nog?,’ was het motto van de vriendenbijeenkomst, die 20 mei jl. in De Burcht in Amsterdam plaatsvond. VHV-voorzitter Lodewijk de Waal herinnert zich hoe hij in zijn jeugdjaren, zoals velen in de jaren zeventig, voorstander was van het arbeiderszelfbestuur, het toen heel populaire ‘Joegoslavische model’. Maar toen hij later betrokken raakte bij de totstandkoming van de nieuwe grondslag van de FNV is dat toch maar weggelaten. Jaap Jongejan van SBI Formaat en FNV-adviseur medezeggenschap Hans Hubregtse gingen dieper in op de relatie tussen vakbond, medezeggenschap, ondernemingsraad en bedrijfsledengroep.

Lees verder...

Nanning Schotanus - Strijdbaar tegen kinderarbeid

Nanning Schotanus (1947-2016)

De voormalig algemeen secretaris van FNV Bouw, Nanning Schotanus, is op 7 mei 2016 op 69-jarige leeftijd overleden. Twee jaar geleden is hij geopereerd aan zijn aorta. In de stent die daarbij geplaatst is hebben zich bacteriën van de Q-koorts genesteld, die hem na een operatie, fataal zijn geworden. Oud-FNV Bouw-voorzitter Roel de Vries herdenkt hem als onder andere de drijvende kracht achter de anti-kinderarbeid-projecten van de internationale bouwbond BWI

Lees verder...

Teun Jan Zanen - Bezield bestuurder in eigenzinnig district FNV Noord

Teun Jan Zanen (1947-2016)

Op donderdag 28 april 2016 overleed Teun Jan Zanen op 69-jarige leeftijd. Teun Jan heeft 20 jaar bij de vakbeweging gewerkt, vanaf 1974 als districtsbestuurder en vanaf 1980 als districtshoofd bij NVV en FNV Noord (Groningen, Friesland en Drenthe). Hij  trad aan in een periode dat het Noorden met zijn structurele hogere werkloosheid het niet meer pikte. Problemen in de karton-, zuivel-, suiker-, aardappelmeelindustrie, confectie en scheepsbouw waren groot. Ook de verdere afbrokkeling van de werkgelegenheid  bij Philips, Danlon en de Enka dreigde.

Lees verder...

Accentverschuiving in internationaal vakbondswerk naar maatschappelijk verantwoord ondernemen

oud-FNV-medewerker Internationale samenwerking Willy Wagenmans

Willy Wagenmans (1950) heeft al intensief kennis gemaakt met de onderwerpen, waarvoor hij als beleidsmedewerker verantwoordelijk wordt, voordat hij bij de FNV in dienst treedt. Tussen 1975 en 1980 houdt hij zich als wetenschappelijk medewerker van de Universiteit van Tilburg sinds zijn afstuderen bezig met vraagstukken van internationale arbeidsverdeling, bepleit hij in wetenschappelijke artikelen sociale clausules in internationale handelsverdragen en is hij als lid van de commissie Scholing van de Nationale Commissie Ontwikkelingssamenwerking betrokken bij de advisering over tal van ontwikkelingsprojecten. Bijna 20 jaar weet hij met deze ervaring invloed uit te oefenen, samen met tal van organisaties, op het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.

Lees verder...

Ron Abram - Hoofdredacteur die vakbondsman werd

Ron Abram (1937-2016)

Toen bestuurders van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) op de redactie van het Algemeen Dagblad (AD) langskwamen om te overleggen over een nieuwe CAO hield Ron Abram als hoofdredacteur wijselijk zijn mond. Maar toen hij een van de vakbondsmensen later onder vier ogen sprak, riep hij die op 'de boel maar eens goed op te jutten'. Dat Abram na zijn carrière als hoofdredacteur vakbondsman werd, was net zo logisch als het feit dat hij met zijn befaamde onhandigheid nog geen fietsband kon plakken. Abram overleed op 31 maart 2016 op 79-jarige leeftijd.

Lees verder...

Standaardwerk over April-Mei-Stakingen van 1943 digitaal toegankelijk

Omslag van PJ Bouman's boek De April-Mei-Stakingen uit 1950

Het standaardwerk De April-mei-stakingen van 1943 (1950) van dr. P. J. Bouman is nu digitaal te raadplegen op de website van het NIOD Instituut voor Oorlogs,- Holocaust en Genocidestudies. Daarnaast heeft het NIOD ook de aandacht gericht op de bijzondere collecties in het NIOD-archief die gaan over de April-Mei-stakingen.

Lees verder...

In aanwezigheid van een klein groepje Hengeloërs is op 29 april 2016 aan de voet van de Brinktoren op de Markt een steen geplaatst ter herdenking aan de 'vergeten' April-meistaking in 1943.

Lees verder...

Wat gebeurde er...

De bekende oproep voor de Februaristaking

... 75 jaar geleden? Op 25 februari 1941 brak in Amsterdam de Februaristaking uit. Die staking is één van de gebeurtenissen, waaraan in 2016 op de website Het geheugen van de vakbeweging aandacht zal worden besteed. Andere zijn de oprichting van de eerste vakbond, de Algemene Nederlandse Typografenbond in 1866, de pauselijke encycliek Rerum Novarum en het Christelijk Sociaal Congres van 1891 die een impuls hebben gegeven aan de oprichting van confessionele bonden, maar ook het bouwvakkersoproer van 50 jaar geleden. Een overzicht daarvan is in een tabel vervat.

Zie verder...

Nieuw op de website

VHV Vriendenbijeenkomst van 20 mei 2016 over medezeggenschap - Inleiders Jaap Jongejan (links) en Hans Hubregtse (rechts)

De actualisering van de website is een permanent proces. In de afgelopen weken zijn volgende vernieuwingen aangebracht.

Achturendag      AOW      Blauwzwarte boekje      CAO      Canon van de vakbeweging      Henri Polak      Ondernemingsraden      Spoorwegstaking 1903      Vakbondsvaandels      VHV      Vakbondsvrouwen